GWPDA, czyli The Great War Primary Documents Archive, to internetowe archiwum historyczne poświęcone przede wszystkim I wojnie światowej. Jego głównym celem jest gromadzenie i bezpłatne udostępnianie dokumentów źródłowych dotyczących Wielkiej Wojny oraz wydarzeń, które doprowadziły do jej wybuchu i ukształtowały sytuację polityczną po jej zakończeniu. Zakres chronologiczny materiałów obejmuje w przybliżeniu lata 1890–1930.

Projekt należy do starszych internetowych archiwów historycznych. Jego początki sięgają połowy lat 90. XX wieku. Archiwum powstało dzięki współpracy historyków, badaczy i wolontariuszy zainteresowanych I wojną światową. Założeniem projektu było zapewnienie bezpłatnego dostępu do dokumentów, które wcześniej można było znaleźć przede wszystkim w bibliotekach i tradycyjnych archiwach.

Najważniejszą częścią GWPDA są źródła pierwotne. Serwis udostępnia teksty traktatów, umów międzynarodowych, deklaracji wojennych, dokumentów dyplomatycznych, przemówień, raportów, korespondencji i innych materiałów powstałych przed I wojną światową, podczas konfliktu oraz bezpośrednio po jego zakończeniu.

Dokumenty można przeglądać chronologicznie. Osobne części serwisu poświęcono okresowi przed 1914 rokiem oraz poszczególnym latom wojny: 1914, 1915, 1916, 1917 i 1918. Dostępny jest również dział obejmujący okres po zakończeniu działań wojennych. Takie uporządkowanie pozwala prześledzić rozwój wydarzeń oraz dotrzeć do dokumentów powstałych w konkretnym roku.

Szczególnie wartościowy jest dział zawierający oficjalne dokumenty uporządkowane według państw. Znajdują się tam materiały dotyczące między innymi Austro-Węgier, Belgii, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Rosji, Rumunii, Serbii, Turcji, Włoch, Japonii i Stanów Zjednoczonych.

W przypadku Niemiec można znaleźć między innymi tekst niemieckiej deklaracji wojny przeciwko Rosji z 1 sierpnia 1914 roku, układ sojuszniczy Niemiec z Turcją, dokumenty dotyczące przemarszu wojsk niemieckich przez Belgię, rezolucję pokojową Reichstagu z 1917 roku oraz dokument dotyczący abdykacji cesarza Wilhelma II.

Serwis zawiera również ważne dokumenty dotyczące Austro-Węgier. Są to między innymi materiały dotyczące sojuszu z Niemcami, Trójprzymierza, ultimatum skierowanego do Serbii w lipcu 1914 roku oraz wypowiedzenia wojny Serbii. Część źródeł została udostępniona zarówno w oryginalnych językach, jak i w tłumaczeniu na język angielski.

GWPDA nie ogranicza się jednak do dokumentów politycznych i dyplomatycznych. W serwisie znajdują się pamiętniki, wspomnienia, relacje uczestników wydarzeń, opracowania historyczne oraz publikacje z epoki. Dostępne są również osobne części dotyczące wojny morskiej i medycyny podczas I wojny światowej.

Wśród materiałów można znaleźć pamiętniki i relacje osób uczestniczących w wydarzeniach wojennych. Przykładem są dzienniki generała Lionela Dunsterville’a z lat 1911–1922, dziennik amerykańskiego pilota Alfreda A. Cunninghama czy publikacje przedstawiające doświadczenia ludzi przebywających podczas wojny w różnych częściach Europy i Bliskiego Wschodu.

Osobną część stanowi WWI Biographical Dictionary, czyli słownik biograficzny dotyczący postaci związanych z I wojną światową. Serwis posiada również WWI Image Archive zawierające materiały ikonograficzne. Dzięki temu GWPDA może służyć nie tylko do poszukiwania dokumentów tekstowych, ale również informacji o konkretnych osobach i materiałów wizualnych związanych z konfliktem.

Bardzo przydatnym materiałem jest opracowanie „Principal Events 1914–1918”. Zostało ono przygotowane przez Historical Section of the Committee of Imperial Defence i wydane w Londynie w 1922 roku. Zawiera chronologiczne zestawienie wydarzeń oraz osobne części dotyczące polityki, operacji wojskowych, działań morskich i lotniczych.

Z punktu widzenia genealogii GWPDA ma przede wszystkim charakter źródła uzupełniającego. Nie jest to baza metrykalna ani wyszukiwarka żołnierzy, w której można oczekiwać odnalezienia każdej osoby uczestniczącej w wojnie. Serwis może natomiast pomóc w poznaniu wydarzeń, jednostek, frontów i realiów historycznych związanych z wojennymi losami przodka.

Może być szczególnie przydatny podczas badania osób służących w armiach państw uczestniczących w I wojnie światowej. Jeżeli wiadomo, że przodek służył na przykład w armii niemieckiej, austro-węgierskiej, rosyjskiej, brytyjskiej czy amerykańskiej, materiały zgromadzone w GWPDA mogą pomóc lepiej zrozumieć sytuację polityczną i wojskową, w której się znalazł.

Dla polskich genealogów jest to interesujące również dlatego, że podczas I wojny światowej ziemie polskie znajdowały się pod panowaniem Niemiec, Austro-Węgier i Rosji. Polacy byli więc wcielani do armii różnych państw i walczyli niejednokrotnie po przeciwnych stronach frontu. Dokumenty dotyczące Niemiec, Austro-Węgier i Rosji mogą pomóc w poznaniu szerszego kontekstu takich rodzinnych historii.

Serwis posiada także materiały dotyczące wydarzeń poprzedzających wybuch wojny, począwszy od 1870 roku. Pozwalają one poznać system europejskich sojuszy, konflikty polityczne i procesy prowadzące do wybuchu wojny w 1914 roku.

GWPDA jest więc przede wszystkim rozbudowaną cyfrową biblioteką źródeł historycznych dotyczących I wojny światowej. Dla genealoga może stanowić kolejny etap badań po odnalezieniu podstawowych informacji o wojennych losach przodka. Pozwala przejść od samego nazwiska, daty i jednostki wojskowej do dokumentów i relacji pokazujących wydarzenia, których dana osoba mogła być uczestnikiem lub świadkiem.

Największą wartością serwisu jest dostęp do oryginalnych tekstów źródłowych. Zamiast ograniczać się do współczesnych opracowań, użytkownik może zapoznać się z traktatami, raportami, przemówieniami, pamiętnikami i innymi materiałami pochodzącymi bezpośrednio z badanego okresu. Z tego względu GWPDA może być wartościowym uzupełnieniem badań genealogicznych nad przodkami, których życie zostało naznaczone wydarzeniami I wojny światowej.