GEDBAS to jedna z najważniejszych niemieckich internetowych baz genealogicznych. Nazwa jest skrótem od Genealogische Datenbasis, czyli „genealogiczna baza danych”. Serwis jest częścią portalu genealogy.net i jest prowadzony przez Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen), niemieckie stowarzyszenie zajmujące się genealogią komputerową.

Podstawową ideą GEDBAS jest umożliwienie genealogom publikowania wyników własnych badań. Użytkownicy mogą przekazywać do bazy kompletne genealogie zapisane w formacie GEDCOM. Dzięki temu inni badacze mogą odnaleźć osoby występujące w tych drzewach oraz nawiązać kontakt z genealogiem zajmującym się tą samą rodziną.

GEDCOM jest standardowym formatem wymiany danych genealogicznych pomiędzy programami i serwisami. Plik może zawierać osoby, daty i miejsca wydarzeń oraz informacje o relacjach rodzinnych, takich jak rodzice, małżonkowie i dzieci. Dzięki temu do GEDBAS można przekazać nie tylko pojedyncze nazwisko, ale rozbudowane drzewo genealogiczne.

Dla genealoga najważniejsza jest możliwość wyszukiwania konkretnych osób. GEDBAS zawiera kompletne drzewa i zestawienia rodzinne przekazane przez innych badaczy, dlatego odnalezienie jednej osoby może prowadzić do jej rodziców, małżonka, dzieci oraz kolejnych pokoleń. Portal genealogy.net opisuje GEDBAS właśnie jako bazę umożliwiającą przeszukiwanie i udostępnianie kompletnych genealogii.

Baza jest szczególnie przydatna podczas poszukiwania rodzin niemieckich oraz rodzin związanych historycznie z obszarami niemieckojęzycznymi. Cały portal genealogy.net obejmuje jednak również dawne ziemie niemieckie, dlatego GEDBAS może być bardzo interesujący dla polskich genealogów badających rodziny ze Śląska, Pomorza, Wielkopolski, Prus Wschodnich, Prus Zachodnich czy Nowej Marchii.

Można w niej natrafić zarówno na nazwiska niemieckie, jak i polskie. W przypadku terenów znajdujących się dawniej w granicach Prus i Niemiec rodziny polskie, kaszubskie, mazurskie czy śląskie mogą występować w genealogiach opracowanych przez niemieckich badaczy.

Podczas poszukiwań warto sprawdzać różne warianty nazwiska. Ta sama rodzina może występować w dokumentach pod kilkoma formami nazwiska, szczególnie jeśli jej członkowie przemieszczali się pomiędzy obszarami polsko- i niemieckojęzycznymi. Polskie znaki mogły być pomijane, a niektóre nazwiska ulegały germanizacji.

Podobna zasada dotyczy miejscowości. W genealogiach dotyczących okresu sprzed 1945 roku miejscowości znajdujące się obecnie w Polsce mogą występować pod nazwami niemieckimi, np. Breslau zamiast Wrocławia, Stettin zamiast Szczecina, Danzig zamiast Gdańska, Posen zamiast Poznania, Allenstein zamiast Olsztyna czy Elbing zamiast Elbląga.

GEDBAS może być szczególnie pomocny w sytuacji, gdy nasze własne badania zatrzymały się na konkretnej osobie. Wpisanie jej nazwiska może doprowadzić do drzewa innego genealoga, który wcześniej badał tę samą linię. Jeżeli zgadzają się imię, nazwisko, miejscowość, małżonek i przybliżone daty, istnieje możliwość, że odnaleziono wspólnego przodka.

Jedną z podstawowych funkcji GEDBAS jest właśnie ułatwianie kontaktu pomiędzy badaczami. Projekt został stworzony nie tylko jako miejsce publikowania danych, ale także jako narzędzie pozwalające odnajdywać osoby zajmujące się tymi samymi rodzinami.

Może to mieć duże znaczenie podczas badań genealogicznych. Inny użytkownik może posiadać fotografie rodzinne, dokumenty, informacje przekazane przez starszych krewnych albo odpisy źródeł, których sami jeszcze nie odnaleźliśmy.

GEDBAS jest również uwzględniany w zbiorczej wyszukiwarce genealogy.net. Metawyszukiwarka pozwala jednocześnie sprawdzać wiele projektów genealogicznych, takich jak GEDBAS, historyczne księgi adresowe, lokalne księgi rodzinne, bazy nagrobków, niemieckie listy strat z I wojny światowej czy inne specjalistyczne zasoby.

Trzeba jednak pamiętać o bardzo ważnym ograniczeniu GEDBAS. Dane znajdujące się w serwisie są w dużej mierze wynikami badań przekazanymi przez użytkowników. Nie należy więc traktować każdego drzewa jako źródła archiwalnego ani automatycznie kopiować znalezionych informacji do własnej genealogii.

Jeżeli w GEDBAS znajdziemy na przykład informację, że Johann Schmidt urodził się w 1812 roku i był synem Friedricha Schmidta oraz Anny Müller, należy potraktować to przede wszystkim jako wskazówkę. Następnym krokiem powinno być odnalezienie aktu chrztu lub urodzenia, małżeństwa albo innego dokumentu potwierdzającego tę relację.

Szczególną ostrożność należy zachować przy osobach noszących popularne nazwiska. W jednej miejscowości mogło jednocześnie mieszkać kilku Johannów Müllerów czy Friedrichów Schulzów. Podobna sytuacja występuje w przypadku popularnych nazwisk polskich. Samo podobieństwo imienia, nazwiska i przybliżonego roku urodzenia nie wystarcza do potwierdzenia tożsamości.

Najlepiej porównywać jednocześnie kilka elementów: datę i miejsce urodzenia, małżonka, rodziców, dzieci, zawód oraz miejscowości występujące przy kolejnych wydarzeniach. Im więcej informacji jest zgodnych z niezależnymi dokumentami, tym większe prawdopodobieństwo, że odnalezione drzewo dotyczy właściwej rodziny.

Warto również zwracać uwagę na źródła podane przez autora genealogii. Jeżeli użytkownik wskazał konkretną księgę kościelną, akt stanu cywilnego, publikację albo archiwum, informacja taka może być nawet cenniejsza niż samo gotowe drzewo, ponieważ pokazuje, gdzie należy szukać dokumentu pierwotnego.

Dużą zaletą GEDBAS jest możliwość publikowania własnych wyników badań. Genealog może wyeksportować swoje drzewo z programu genealogicznego do pliku GEDCOM, a następnie przekazać je do GEDBAS. Jednym z celów projektu jest dzięki temu również zabezpieczanie i archiwizowanie wyników badań rodzinnych.

Dla polskiego użytkownika GEDBAS jest szczególnie wart sprawdzenia, jeśli przodkowie mieli związki z Niemcami albo dawnymi ziemiami pruskimi. Niemieccy genealodzy od wielu lat publikują tam własne drzewa, dlatego można natrafić na opracowania rodzin, których jedna gałąź pozostała w Niemczech, a druga mieszkała na terenach dzisiejszej Polski.

Baza może być również przydatna podczas badania emigracji. Jeśli członkowie jednej rodziny przenieśli się z Europy do Stanów Zjednoczonych, Kanady lub innych krajów, drzewo przygotowane przez potomków emigrantów może zawierać informacje prowadzące z powrotem do miejscowości pochodzenia rodziny.

GEDBAS należy więc traktować przede wszystkim jako ogromny zbiór drzew genealogicznych tworzonych przez innych badaczy oraz narzędzie do odnajdywania osób zajmujących się tymi samymi rodzinami. Nie zastępuje ono ksiąg kościelnych, aktów stanu cywilnego i dokumentacji archiwalnej, ale może bardzo szybko wskazać kierunek dalszych badań.

Najlepsza metoda korzystania z bazy polega na odnalezieniu osoby, porównaniu jej z własnymi informacjami, przeanalizowaniu rodziców, małżonków i dzieci, a następnie zweryfikowaniu najważniejszych danych w dokumentach źródłowych. W ten sposób GEDBAS może pomóc zarówno w odnalezieniu nowych gałęzi rodziny, jak i w nawiązaniu kontaktu z dalekimi krewnymi lub innymi genealogami badającymi tych samych przodków.