Fotokarta to internetowy serwis prezentujący zbiory Archiwum Fotografii Fundacji Ośrodka KARTA. Jest to obszerne archiwum fotograficzne dokumentujące historię Polski oraz Europy Środkowo-Wschodniej od końca XIX wieku do czasów współczesnych. Dla genealogów może być szczególnie interesujące jako miejsce poszukiwania dawnych fotografii rodzinnych, zdjęć mieszkańców poszczególnych miejscowości oraz materiałów przedstawiających życie codzienne przodków.

Archiwum Ośrodka KARTA rozpoczęło systematyczne gromadzenie fotografii w 1996 roku. Jego zadaniem jest przyjmowanie, profesjonalne opracowywanie, zabezpieczanie oraz udostępnianie materiałów fotograficznych. Duża część zbiorów pochodzi od prywatnych darczyńców przekazujących rodzinne albumy, odbitki i negatywy.

Zasób Archiwum liczy obecnie około 500 tysięcy obiektów. Są to negatywy, pozytywy oraz fotografie w postaci cyfrowej. Materiały dokumentują zarówno ważne wydarzenia polityczne i społeczne, jak i codzienne życie zwykłych ludzi, rodzinne uroczystości, historię miejscowości i regionów, kulturę, gospodarkę, modę oraz obyczaje.

Na stronie Fotokarta można obecnie przeglądać prawie 100 tysięcy fotografii pochodzących ze zbiorów własnych Archiwum Fotografii Ośrodka KARTA oraz instytucji współpracujących. Zdigitalizowane i opracowane zdjęcia są publikowane w internecie i grupowane w kolekcje.

Dla osób prowadzących badania genealogiczne szczególnie wartościowe mogą być fotografie pochodzące z prywatnych kolekcji rodzinnych. Zdjęcia przedstawiają rodzinne uroczystości, mieszkańców miejscowości, żołnierzy, uczniów, pracowników, członków organizacji oraz uczestników różnych wydarzeń. Jeżeli fotografie zostały dokładnie opisane, istnieje możliwość odnalezienia nazwiska poszukiwanej osoby albo informacji o miejscu wykonania zdjęcia.

W zbiorach znajdują się unikatowe fotografie pochodzące już z drugiej połowy XIX wieku oraz bogata dokumentacja XX stulecia. Szczególnie liczne są materiały dotyczące II Rzeczypospolitej, w tym Kresów Wschodnich, II wojny światowej, okupowanej Polski, Polaków przebywających poza granicami kraju oraz osób represjonowanych w Związku Radzieckim.

Archiwum posiada również fotografie dokumentujące okres PRL, działalność opozycji demokratycznej, stan wojenny oraz przemiany ustrojowe w Polsce i innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Wśród zbiorów znajdują się zarówno amatorskie fotografie rodzinne, jak i spuścizny oraz kolekcje profesjonalnych fotografów.

Szczególnie interesujące są kolekcje dotyczące II wojny światowej. Obejmują między innymi fotografie wykonane w konspiracji przez żołnierzy Armii Krajowej, albumy niemieckich żołnierzy, zdjęcia żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, materiały związane z Polskim Państwem Podziemnym oraz fotografie osób represjonowanych przez władze sowieckie.

W zasobach znajdują się również fotografie przedstawiające życie przed II wojną światową. Można natrafić między innymi na zdjęcia organizacji społecznych, wojska, mieszkańców miast i wsi oraz różnego rodzaju uroczystości. Przykładem są fotografie członków Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Galicji czy zdjęcia Batalionu Chemicznego Wojska Polskiego z początku lat 20. XX wieku.

Podstawowym narzędziem Fotokarty jest wyszukiwarka. Umożliwia ona przeszukiwanie opisów fotografii za pomocą słów kluczowych. Dostępne jest również wyszukiwanie zaawansowane, w którym można wskazać wszystkie wymagane słowa, dokładne wyrażenie albo słowa, które mają zostać wykluczone z wyników.

Z punktu widzenia genealoga warto rozpocząć poszukiwania od nazwiska przodka. Jeżeli nie przyniesie to rezultatu, dobrze jest sprawdzić nazwę miejscowości, powiatu, szkoły, jednostki wojskowej, zakładu pracy albo organizacji, z którą związana była rodzina. Fotografia może bowiem nie być opisana nazwiskiem konkretnej osoby, lecz nazwą miejsca lub wydarzenia.

Przykładowo, jeżeli przodek mieszkał przed wojną we Lwowie, Wilnie czy innej miejscowości na dawnych Kresach, warto wyszukać nazwę tej miejscowości i przejrzeć wszystkie związane z nią fotografie. Nawet jeśli nie uda się odnaleźć samego przodka, zdjęcia mogą pokazać ulice, budynki, szkoły, zakłady pracy i codzienne życie miejsca, w którym mieszkała rodzina.

Fotokarta może być również pomocna przy identyfikowaniu starych rodzinnych fotografii. Twórcy serwisu zachęcają użytkowników do kontaktu, jeśli posiadają informacje pozwalające ustalić autora zdjęcia albo dokładniej opisać osoby, miejsca i wydarzenia przedstawione na fotografii. W ten sposób użytkownicy mogą pomagać w uzupełnianiu wiedzy o zbiorach.

Archiwum Fotografii prowadzi także kwerendy ikonograficzne. Pracownicy mogą wyszukiwać materiały fotograficzne zarówno we własnych zbiorach, jak i w innych instytucjach w Polsce i za granicą. Usługa ta może być przydatna przy bardziej zaawansowanych poszukiwaniach dotyczących konkretnej osoby, miejscowości lub wydarzenia.

Fotokarta nie jest typową bazą genealogiczną zawierającą akty urodzeń, małżeństw czy zgonów. Jej wartość dla genealoga polega przede wszystkim na możliwości odnalezienia materiałów ikonograficznych. Metryka może powiedzieć, kiedy i gdzie żył przodek, natomiast fotografia może pokazać jego samego, członków rodziny, miejscowość, dom, szkołę, miejsce pracy albo środowisko, w którym funkcjonował.

Fotokarta jest więc wartościowym uzupełnieniem tradycyjnych badań genealogicznych. Szczególnie warto z niej korzystać podczas tworzenia bardziej rozbudowanej historii rodziny, w której oprócz dat i nazwisk chcemy zgromadzić fotografie oraz materiały pokazujące rzeczywiste życie naszych przodków.