Deutsche Verlustlisten to internetowa baza opracowana w ramach projektu DES (Daten-Eingabe-System) serwisu genealogy.net. Umożliwia przeszukiwanie niemieckich list strat z okresu I wojny światowej. Jest to bardzo wartościowe źródło dla genealogów poszukujących przodków, którzy służyli w armiach Cesarstwa Niemieckiego podczas wojny w latach 1914–1918.

Listy strat, określane po niemiecku jako Verlustlisten, były oficjalnymi wykazami publikowanymi podczas wojny. Zamieszczano w nich informacje o żołnierzach poległych, rannych, zaginionych, wziętych do niewoli oraz tych, których wcześniejszy status został później sprostowany. Dla wielu rodzin były one w czasie wojny jednym z podstawowych źródeł informacji o losie żołnierza.

Baza została utworzona poprzez indeksację oryginalnych list. Projekt jest obecnie oznaczony jako ukończony. Według informacji genealogy.net obejmuje 8 551 694 wpisy pochodzące z 31 202 stron dokumentów. Tak ogromna liczba rekordów sprawia, że jest to jedno z najważniejszych internetowych źródeł do poszukiwania żołnierzy armii niemieckiej z okresu I wojny światowej.

Wyszukiwarka pozwala rozpocząć poszukiwania od nazwiska i imienia żołnierza. Dostępne jest jednak znacznie więcej kryteriów. Można wyszukiwać według miejscowości, listy, pułku lub innej jednostki wojskowej, statusu żołnierza, stopnia wojskowego, daty urodzenia, daty publikacji oraz innych informacji występujących w źródle.

Szczególnie przydatne dla genealoga jest pole „Ort”, czyli miejscowość. W wielu rekordach obok nazwiska żołnierza podawano miejscowość, z którą był związany. Niekiedy występuje również powiat lub inne określenie ułatwiające identyfikację miejsca. Jest to bardzo ważne przy popularnych nazwiskach, ponieważ pozwala odróżnić kilka osób noszących takie samo imię i nazwisko.

W wynikach można znaleźć również nazwę jednostki wojskowej. Przykładowo baza zawiera tysiące wpisów dotyczących żołnierzy 5. Garde-Regiment zu Fuß. Przy poszczególnych osobach podawane są takie informacje jak nazwisko, imię, miejscowość, numer listy, jednostka oraz status.

Status żołnierza jest jednym z najważniejszych elementów rekordu. W bazie występują między innymi określenia „tot” – zmarły lub poległy, „verwundet” – ranny, „vermisst” – zaginiony, „gefangen” – wzięty do niewoli oraz „zurückgekehrt” – powrócił.

Należy zwrócić uwagę, że wpis na liście strat nie oznacza automatycznie śmierci żołnierza. Ta sama osoba mogła pojawiać się w listach kilkukrotnie. Żołnierz mógł zostać najpierw uznany za zaginionego, a później odnaleziony jako jeniec albo powrócić do swojej jednostki. Publikowano również sprostowania wcześniejszych informacji. W bazie można spotkać oznaczenie „Berichtigung früherer Angaben”, czyli sprostowanie wcześniejszych danych.

W niektórych późniejszych listach podawano również datę urodzenia żołnierza. Przykładowe rekordy z 1918 roku zawierają jednocześnie nazwisko, imię, miejscowość, jednostkę, status oraz datę urodzenia. Taka informacja znacznie zwiększa możliwość prawidłowego przypisania odnalezionego żołnierza do własnego drzewa genealogicznego.

Baza może być szczególnie cenna dla polskich genealogów. Przed 1918 rokiem znaczna część dzisiejszych ziem polskich należała do Cesarstwa Niemieckiego. Dotyczyło to między innymi Wielkopolski, Pomorza, Śląska, Prus Zachodnich i Prus Wschodnich. Mieszkańcy tych terenów podlegali niemieckiemu obowiązkowi wojskowemu, dlatego w czasie I wojny światowej setki tysięcy Polaków służyły w armii niemieckiej.

Z tego powodu w niemieckich listach strat można odnaleźć również osoby posiadające polskie nazwiska oraz żołnierzy pochodzących z miejscowości znajdujących się obecnie w Polsce. Przykładowo w wynikach występują żołnierze pochodzący z Meseritz, czyli dzisiejszego Międzyrzecza, czy Allenstein, czyli Olsztyna i jego okolic.

Podczas poszukiwania miejscowości należy używać przede wszystkim jej historycznej niemieckiej nazwy. W dokumentach z okresu I wojny światowej Poznań występuje jako Posen, Bydgoszcz jako Bromberg, Gdańsk jako Danzig, Toruń jako Thorn, Olsztyn jako Allenstein, a Międzyrzecz jako Meseritz. W przypadku niewielkich miejscowości warto wcześniej ustalić ich niemiecką nazwę oraz ówczesny powiat.

Trzeba również uwzględnić różne warianty pisowni nazwiska. Nazwiska polskie mogły być zapisywane bez polskich znaków, w formie zgermanizowanej albo z błędami. Warto więc wyszukiwać kilka możliwych wariantów nazwiska i w razie potrzeby ograniczać wyniki za pomocą miejscowości.

Ważną informacją jest numer i nazwa jednostki wojskowej. Jeżeli w odnalezionym rekordzie znajduje się na przykład Grenadier-Regiment 89, Jäger-Regiment 14 albo inny pułk, informację tę warto zapisać. Może ona otworzyć drogę do dalszych badań nad przebiegiem służby wojskowej przodka. Baza pozwala również wyszukiwać wszystkich żołnierzy występujących w określonej jednostce.

Przy rekordzie znajduje się również informacja o konkretnej liście, numerze wydania, dacie publikacji i stronie. Pozwala to dotrzeć do właściwego miejsca w oryginalnym źródle i zweryfikować odczytane informacje.

Deutsche Verlustlisten są częścią większego systemu DES prowadzonego przez genealogy.net. Oprócz list strat znajdują się w nim również inne projekty indeksacyjne, między innymi księgi adresowe, księgi kościelne, rejestry meldunkowe, listy wojskowe, rejestry stanu cywilnego, spisy ludności oraz inne wykazy osobowe.

Dla genealoga poszukującego przodka służącego w armii niemieckiej podczas I wojny światowej baza powinna być jednym z podstawowych miejsc poszukiwań. Najlepiej rozpocząć od nazwiska, a następnie porównywać imię, miejscowość pochodzenia, datę urodzenia i jednostkę wojskową. W przypadku odnalezienia kilku wpisów dotyczących tej samej osoby należy przeanalizować je wszystkie, ponieważ kolejne listy mogą przedstawiać zmieniający się los żołnierza.

Odnaleziony wpis może dostarczyć nie tylko informacji o tym, że przodek uczestniczył w I wojnie światowej. Może również wskazać jego jednostkę wojskową, miejscowość pochodzenia, datę urodzenia oraz informację o tym, czy został ranny, zaginął, dostał się do niewoli, powrócił lub zginął. Dane te mogą następnie posłużyć do dalszych poszukiwań w archiwach wojskowych, księgach metrykalnych i innych źródłach genealogicznych.