CRARG – ponad 2 miliony rekordów do genealogii Żydów z Częstochowy, Radomska i okolic
Częstochowa-Radomsko Area Research Group (CRARG) to organizacja genealogiczna specjalizująca się w badaniu historii rodzin żydowskich związanych z Częstochową, Radomskiem oraz wieloma innymi miejscowościami centralnej Polski. Projekt powstał w 2003 roku, a jego baza rozrosła się do ponad 2,1 miliona rekordów genealogicznych.
CRARG wyszukuje dokumenty w archiwach, tłumaczy je i tworzy z nich przeszukiwalne indeksy. Zgromadzone materiały obejmują okres od końca XVIII wieku aż do lat 40. XX wieku, dzięki czemu baza może służyć zarówno do odtwarzania rodzin sprzed wielu pokoleń, jak i badania losów krewnych podczas II wojny światowej i Zagłady.
Jedną z największych zalet CRARG jest różnorodność zgromadzonych dokumentów. W bazie znajdują się akty urodzeń, małżeństw i zgonów, informacje o pochówkach, księgi mieszkańców, dokumenty synagogalne, spisy ludności z końca XVIII wieku, rejestry poborowych, dokumenty emigracyjne i imigracyjne, spisy wyborców, rzemieślników i przedsiębiorców oraz dokumentacja podatkowa.
Dla genealogów szczególnie wartościowe są księgi stałych mieszkańców. Przykładowo CRARG opracował księgę mieszkańców Częstochowy z lat 1870–1930, obejmującą około 16 250 osób. Rekord może zawierać numer domu, imię i nazwisko, nazwisko panieńskie, informacje o rodzicach, nazwisko panieńskie matki, datę i miejsce urodzenia, zawód oraz uwagi dotyczące późniejszych wydarzeń w życiu danej osoby.
Podobne materiały opracowano dla mniejszych miejscowości. Dostępne są na przykład księgi stałych mieszkańców Szczekocin z lat 1885–1935 oraz Pławna z lat 1923–1931, a także księgi meldunkowe Przyrowa z lat 1915–1922.
Baza obejmuje Częstochowę i Radomsko, ale jej zasięg jest znacznie większy. Materiały dotyczą również takich miejscowości jak Działoszyn, Janów, Złoty Potok, Jędrzejów, Kamieńsk, Kielce, Kłobuck, Koniecpol, Końskie, Krzepice, Lelów, Mstów, Opoczno, Pajęczno, Pilica, Piotrków Trybunalski, Praszka, Przedbórz, Szczekociny, Wieluń, Włoszczowa, Wodzisław, Wolbrom i Żarki oraz wielu mniejszych miejscowości.
Bardzo ważną częścią projektu są materiały dotyczące Holokaustu. CRARG indeksuje między innymi dokumentację pracy przymusowej, w tym materiały związane z zakładami HASAG, listy ofiar i ocalałych, dokumenty policyjne, deportacyjne oraz rejestry mieszkańców gett.
Wyszukiwarka materiałów z okresu Holokaustu może zwracać bardzo szczegółowe informacje. W rekordach można znaleźć nazwiska rodziców i nazwiska panieńskie matek, daty i miejsca urodzenia, zawody, adresy zamieszkania, informacje o małżonkach i świadkach oraz odniesienia do dokumentów źródłowych.
Interesującą częścią projektu są również cmentarze żydowskie. CRARG sfotografował wszystkie zachowane nagrobki na cmentarzach w kilku miejscowościach należących do głównego obszaru badań organizacji. Informacje z nagrobków zostały przetłumaczone i przygotowane tak, aby można było wyszukiwać je według imienia i nazwiska.
CRARG może być szczególnie pomocny w sytuacji, gdy znamy nazwisko przodka, ale niewiele więcej. Odnalezienie jednej osoby w księdze mieszkańców może ujawnić rodziców, nazwisko panieńskie matki, rodzeństwo, miejsce urodzenia, zawód i adres. Informacje te pozwalają następnie połączyć kilka dokumentów i stopniowo odtworzyć całą rodzinę.
Podczas wyszukiwania warto sprawdzać różne warianty nazwiska. Nazwiska żydowskich mieszkańców Polski mogły być zapisywane po polsku, rosyjsku, niemiecku, hebrajsku lub jidysz, a ich pisownia mogła zmieniać się między kolejnymi dokumentami. Sama wyszukiwarka CRARG uwzględnia w wynikach również nazwiska o pokrewnej pisowni.
Należy również wiedzieć, że nie wszystkie zasoby są dostępne bez ograniczeń. CRARG udostępnia część materiałów i wyszukiwarkę dokumentów z okresu Holokaustu, natomiast pełny dostęp do rozbudowanej bazy przedwojennej związany jest z członkostwem w organizacji.
Dla osób poszukujących żydowskich przodków z Częstochowy, Radomska, Kielc, Piotrkowa Trybunalskiego i wielu okolicznych miejscowości CRARG jest więc bardzo wartościowym źródłem. Jego największą zaletą jest połączenie ogromnej liczby różnego rodzaju dokumentów, które mogą pozwolić prześledzić historię jednej rodziny od XVIII lub XIX wieku aż do okresu II wojny światowej.