Brandenburgisches Landeshauptarchiv – internetowa baza archiwalna Brandenburgii
BLHA-Recherche to internetowa baza Brandenburgisches Landeshauptarchiv, czyli Głównego Archiwum Krajowego Brandenburgii. Umożliwia przeszukiwanie opisów materiałów archiwalnych dotyczących Brandenburgii i jej historycznych terytoriów. Jest to wartościowe źródło dla historyków, regionalistów oraz genealogów poszukujących informacji o przodkach związanych z Brandenburgią, Nową Marchią i innymi obszarami historycznie należącymi do tej prowincji.
Baza obejmuje materiały z bardzo szerokiego okresu historycznego. Zasoby zostały podzielone między innymi na dokumentację Marchii Elektorskiej, Nowej Marchii i Dolnych Łużyc do 1806/1816 roku, Prowincji Brandenburgia z lat 1806/1816–1945, Brandenburgii z lat 1945–1952, okręgów Cottbus, Frankfurt nad Odrą i Poczdam z lat 1952–1990 oraz kraju związkowego Brandenburgia po 1990 roku. Dostępne są również zbiory obejmujące kilka epok.
Dla polskich genealogów szczególne znaczenie ma fakt, że właściwość historyczna archiwum obejmuje również dawne tereny Brandenburgii znajdujące się obecnie w Polsce. Dotyczy to między innymi części Nowej Marchii oraz dawnych powiatów położonych na wschód od Odry i Nysy. W zasobach można odnaleźć materiały związane między innymi z dawnymi powiatami Arnswalde, Soldin, Landsberg, Friedeberg, Oststernberg, Weststernberg, Crossen, Züllichau-Schwiebus, Guben, Sorau, Schwerin, Meseritz i Bomst.
Jednym z najważniejszych zasobów dla genealogów jest zespół Rep. 5KB Kirchenbuchduplikate. Obejmuje on duplikaty ksiąg kościelnych z lat 1756–1901. W bazie poszczególne księgi zostały opisane według parafii i miejscowości oraz zakresu chronologicznego. Można na przykład odnaleźć osobne roczniki lub kilkuletnie zakresy ksiąg dla konkretnej parafii.
Duplikaty ksiąg kościelnych są kopiami ksiąg sporządzanymi przez duchownych. Według informacji BLHA materiały z zespołu Rep. 5KB są dostępne w bazie archiwum, a ich digitalizaty udostępniono również za pośrednictwem serwisów Ancestry i FamilySearch. Dla genealoga mogą być źródłem informacji o chrztach, małżeństwach i zgonach mieszkańców poszczególnych parafii.
Baza nie ogranicza się jednak do ksiąg kościelnych. Można w niej odnaleźć dokumentację dawnych władz państwowych i lokalnych, sądów, administracji powiatowej, miast, majątków ziemskich i innych instytucji. Przykładowo w zasobach znajdują się materiały administracji powiatowej, dokumentacja sądowa oraz zespoły dotyczące poszczególnych miast.
Interesującym źródłem mogą być również archiwa majątków ziemskich i rodzin szlacheckich, zgromadzone między innymi w grupie Rep. 37. Obejmują one dokumentację poszczególnych dóbr i majątków, również tych znajdujących się obecnie na terytorium Polski. W takich zespołach mogą występować materiały związane z administracją majątku, jego pracownikami, dzierżawcami i mieszkańcami należących do niego miejscowości.
BLHA-Recherche oferuje kilka sposobów wyszukiwania. Użytkownik może skorzystać z wyszukiwania pełnotekstowego, wyszukiwania według określonych pól oraz struktury archiwalnej, czyli Archivplansuche. Ta ostatnia pozwala przechodzić przez kolejne poziomy zasobu – od okresu historycznego i jednostki administracyjnej aż do konkretnego zespołu i pojedynczej jednostki archiwalnej.
Podczas korzystania z bazy należy pamiętać, że archiwum jest uporządkowane według zasady proweniencji. Oznacza to, że dokumenty są klasyfikowane przede wszystkim według instytucji lub urzędu, który je wytworzył, a nie według nazwisk, miejscowości czy tematów. Z tego względu wyszukanie samego nazwiska przodka nie zawsze przyniesie rezultat. Często najpierw trzeba ustalić, jaka instytucja była właściwa dla interesującej nas miejscowości i rodzaju dokumentu.
W przypadku badań genealogicznych bardzo ważna jest więc znajomość miejscowości pochodzenia przodka oraz jej dawnej przynależności administracyjnej. Granice powiatów, rejencji i prowincji zmieniały się na przestrzeni lat. Archiwum zwraca uwagę, że podczas badań rodzinnych i regionalnych należy uwzględniać historyczne zmiany granic i kompetencji poszczególnych urzędów.
W BLHA nie znajduje się centralny zbiór wszystkich ksiąg stanu cywilnego Brandenburgii. Historyczne rejestry urzędów stanu cywilnego są obecnie przekazywane przede wszystkim do właściwych archiwów miejskich, gminnych i powiatowych. W samym BLHA zachowały się tylko niektóre takie materiały, między innymi w zespole Rep. 46 Standesämter. Znajdują się tam również wtóropisy ksiąg zgonów z lat 1933–1945.
Archiwum zaznacza również, że nie posiada centralnego rejestru meldunkowego dla całej Brandenburgii. Podczas poszukiwania dokumentacji dotyczącej mieszkańców konkretnej miejscowości konieczne może być więc ustalenie właściwego archiwum lokalnego albo zespołu administracyjnego.
BLHA-Recherche jest szczególnie wartościowym narzędziem dla osób badających rodziny pochodzące z Brandenburgii i dawnej Nowej Marchii. Może pomóc w ustaleniu, jakie księgi kościelne, akta administracyjne, sądowe, miejskie lub majątkowe zachowały się dla konkretnej miejscowości. W przypadku miejscowości znajdujących się obecnie w Polsce baza może być ważnym uzupełnieniem zasobów polskich archiwów i serwisów genealogicznych.
Najlepszym punktem wyjścia jest ustalenie dawnej niemieckiej nazwy miejscowości, historycznego powiatu oraz przybliżonego okresu, w którym mieszkali tam przodkowie. Następnie można wyszukać miejscowość w BLHA-Recherche i sprawdzić zespoły właściwych urzędów, sądów, parafii, miast lub majątków ziemskich. Takie podejście daje znacznie większe możliwości odnalezienia interesujących dokumentów niż wyszukiwanie wyłącznie nazwiska.