Ahnen-Forscher – niemiecki portal genealogiczny i zbiór historycznych źródeł
Ahnen-Forscher to niemiecki portal poświęcony genealogii i badaniu historii rodzinnej. Strona gromadzi informacje, cyfrowe publikacje, wykazy oraz odnośniki do różnego rodzaju źródeł przydatnych podczas poszukiwania przodków. Szczególnie interesująca jest dla osób badających rodziny związane z dawnymi ziemiami niemieckimi i pruskimi, w tym z terenami znajdującymi się obecnie w granicach Polski.
Serwis ma charakter zarówno biblioteki źródeł genealogicznych, jak i poradnika. Materiały zostały podzielone według rodzaju dokumentacji oraz regionów. Na stronie znajdują się między innymi księgi kościelne, rejestry stanu cywilnego, księgi adresowe, księgi mieszkańców, lokalne księgi rodzinne, opracowania genealogiczne, materiały wojskowe, dokumentacja szkolna, wykazy emigrantów, listy podatkowe i inne źródła osobowe.
Jedną z najważniejszych części serwisu jest dział poświęcony księgom kościelnym. Ahnen-Forscher gromadzi informacje i materiały dotyczące zarówno parafii ewangelickich, jak i katolickich. Księgi mogą zawierać informacje o chrztach, małżeństwach i pochówkach, często również zawód oraz miejsce zamieszkania osoby.
Materiały kościelne zostały uporządkowane według regionów. Oprócz współczesnych krajów związkowych Niemiec występują kategorie szczególnie ważne dla polskich genealogów: Ostpreussen – Prusy Wschodnie, Westpreussen – Prusy Zachodnie, Pommern – Pomorze, Posen – Poznańskie oraz Schlesien – Śląsk. Osobno uwzględniono również Sudetenland.
Podobny podział zastosowano w dziale historycznych ksiąg adresowych. Serwis posiada osobne kategorie dotyczące Prus Wschodnich, Prus Zachodnich, Pomorza, Poznańskiego i Śląska. Dla osób poszukujących przodków na terenach należących dawniej do Niemiec może to być szczególnie wartościowa część strony.
Historyczne książki adresowe są ważnym źródłem genealogicznym, ponieważ mogą podawać imię i nazwisko mieszkańca, dokładny adres oraz wykonywany zawód. Pozwalają więc ustalić nie tylko obecność danej osoby w miejscowości, lecz niekiedy nawet ulicę i numer domu, pod którym mieszkała.
Serwis obejmuje również Bürgerbücher i Einwohnerlisten, czyli księgi obywateli i wykazy mieszkańców. Przykładowo dla Brandenburgii wskazywane są materiały dotyczące Berlina, Angermünde, Bernau, Cottbus, Guben, Köpenick, Neuruppin, Prenzlau, Spandau, Teltow i wielu innych miejscowości. Niektóre z tych zbiorów sięgają XVI i XVII wieku.
Kolejnym interesującym działem są Ortsfamilienbücher, czyli lokalne księgi rodzinne. Są to opracowania tworzone na podstawie różnych źródeł, między innymi ksiąg kościelnych, rejestrów stanu cywilnego i wykazów podatkowych. Informacje o mieszkańcach są w nich łączone genealogicznie w rodziny.
Ortsfamilienbuch może zawierać rodziców, dzieci, informacje o małżeństwach i chrztach, a niekiedy również zawody, pełnione funkcje, wyznanie oraz nazwiska rodziców chrzestnych. Takie opracowanie może więc pozwolić na odtworzenie wielu pokoleń rodziny mieszkającej w jednej miejscowości.
Na Ahnen-Forscher znajduje się również dział poświęcony Deutsches Geschlechterbuch, czyli wielotomowym niemieckim opracowaniom genealogicznym rodzin mieszczańskich. Serwis prezentuje liczne tomy tej serii oraz indeksy nazwisk.
Dla polskiego genealoga szczególnie interesujące są regionalne tomy dotyczące ziem związanych historycznie z dzisiejszą Polską. W serwisie występują między innymi Ostpreußisches Geschlechterbuch, Posener Geschlechterbuch, Pommersches Geschlechterbuch oraz Neumärkisches Geschlechterbuch, odnoszące się odpowiednio do Prus Wschodnich, Poznańskiego, Pomorza i Nowej Marchii.
Warto zwrócić uwagę również na dział Familiendatenbank. Zawiera on opracowane drzewa, zestawienia genealogiczne i historie konkretnych rodzin. Wśród materiałów znajdują się zarówno opracowania poszczególnych nazwisk, jak i publikacje obejmujące większe grupy rodzin.
Przykładem może być opracowanie dotyczące członków francuskiej kolonii w Berlinie z 1885 roku, genealogia rodziny Achelis z Bremy obejmująca lata 1579–1921 czy materiały dotyczące rodzin związanych z Fraustadt, czyli dzisiejszą Wschową.
Ahnen-Forscher posiada również materiały wojskowe. Portal wymienia wśród swoich źródeł Verlustlisten, czyli listy strat, dokumentację wojskową oraz wykazy poległych żołnierzy. Mogą być one pomocne podczas badania przodków służących w armii niemieckiej, szczególnie podczas I i II wojny światowej.
Osobną kategorię stanowią materiały szkolne. Serwis wskazuje między innymi wykazy uczniów, sprawozdania roczne szkół oraz uniwersyteckie księgi immatrykulacyjne. Dokumentacja tego rodzaju może dostarczyć informacji o wykształceniu przodka oraz miejscach, w których przebywał w młodości.
Na stronie znajdują się również mniej typowe źródła określone jako „Wertvolle Funde”, czyli wartościowe znaleziska. Należą do nich między innymi wykazy grobów, raporty policyjne, listy emigrantów i wykazy podatkowe. Są to źródła, które mogą pomóc w sytuacji, gdy tradycyjne księgi metrykalne nie wystarczają do dalszego odtworzenia historii rodziny.
Interesującą kategorią są Sterbebilder i Totenzettel, czyli dawne obrazki i kartki pośmiertne. Mogą zawierać imię i nazwisko zmarłego, datę i miejsce urodzenia, datę śmierci, informacje o rodzinie, zawodzie lub służbie wojskowej. W serwisie znajdują się również materiały tego rodzaju dotyczące poległych żołnierzy.
Ahnen-Forscher prowadzi także własne projekty indeksacyjne. Na stronie głównej wymieniana jest między innymi baza rodziców chrzestnych zawierająca ponad 6400 danych, baza cmentarza wysiedleńców we Freibergu obejmująca ponad 1300 danych, indeks parafii ewangelickiej Eichhorn z ponad 17 tysiącami wpisów oraz wykaz nazwisk z „Ostpreußenblatt” zawierający ponad 5000 danych.
Szczególnie ciekawa jest baza Taufpaten, czyli rodziców chrzestnych. W genealogii informacje o chrzestnych bywają bardzo pomocne przy ustalaniu powiązań rodzinnych. Chrzestnymi często zostawali krewni rodziców dziecka, dlatego analiza powtarzających się nazwisk może pomóc w identyfikacji rodzeństwa rodziców lub innych członków rodziny.
Serwis posiada również kolekcję map określaną jako Messtischblätter. Są to szczegółowe niemieckie mapy topograficzne, bardzo przydatne podczas badań nad dawnymi miejscowościami. Mogą pomóc w lokalizowaniu wsi, kolonii, folwarków, majątków i innych miejsc, które obecnie nie istnieją albo zmieniły nazwę.
Ważną częścią Ahnen-Forscher jest również forum genealogiczne. Użytkownicy mogą wymieniać się doświadczeniami, zadawać pytania dotyczące konkretnych nazwisk, poszukiwać emigrantów oraz uzyskiwać pomoc w rozpoczynaniu badań genealogicznych. Na forum znajdują się także działy dotyczące korzystania z innych serwisów genealogicznych.
Dla polskiego użytkownika największą zaletą Ahnen-Forscher jest duża liczba materiałów dotyczących historycznych regionów niemieckich znajdujących się obecnie w Polsce. Warto korzystać ze strony podczas badań rodzin ze Śląska, Pomorza, Wielkopolski, Prus Wschodnich, Prus Zachodnich i Nowej Marchii.
Podczas poszukiwań należy pamiętać o używaniu historycznych niemieckich nazw miejscowości. W źródłach mogą występować na przykład Breslau zamiast Wrocławia, Stettin zamiast Szczecina, Danzig zamiast Gdańska, Posen zamiast Poznania czy Allenstein zamiast Olsztyna. W przypadku niewielkich miejscowości warto wcześniej ustalić również dawny Kreis, czyli powiat.
Ahnen-Forscher nie jest jedną jednolitą bazą nazwisk podobną do Geneteki. Jest raczej rozbudowanym zbiorem różnych pomocy genealogicznych, publikacji, zdigitalizowanych książek, indeksów i materiałów historycznych. Z tego względu najlepiej korzystać z niego po ustaleniu miejscowości lub regionu, z którym związana była poszukiwana rodzina.
Dla genealoga badającego przodków z dawnych ziem niemieckich serwis może być wartościowym uzupełnieniem archiwów państwowych i kościelnych. Księgi adresowe mogą wskazać adres i zawód, Ortsfamilienbücher powiązania rodzinne, księgi kościelne urodzenia, małżeństwa i zgony, a dokumenty wojskowe, szkolne, podatkowe czy emigracyjne mogą pomóc odtworzyć dalsze szczegóły życia przodka.