Cyfrowe Archiwum Archidiecezji Krakowskiej – cyfrowe zbiory kościelne i genealogiczne
Cyfrowe Archiwum Archidiecezji Krakowskiej (CAAK) to internetowy portal udostępniający zdigitalizowane materiały pochodzące z archiwów kościelnych. Projekt został zrealizowany przez Pracownię Inwentaryzacji i Digitalizacji Zabytków Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Jego celem jest zabezpieczenie cennych dokumentów historycznych oraz umożliwienie korzystania z nich przez Internet. Portal skierowany jest między innymi do historyków, genealogów, regionalistów, naukowców oraz wszystkich osób zainteresowanych historią Kościoła i lokalnych społeczności.
Dla osób zajmujących się genealogią CAAK jest szczególnie interesujący ze względu na dostęp do historycznych dokumentów kościelnych. W zasobach można odnaleźć między innymi księgi metrykalne zawierające zapisy dotyczące chrztów, małżeństw i zgonów. Przykładem materiałów prezentowanych w portalu są XVII-wieczne księgi metrykalne parafii w Kozach, zawierające wpisy dotyczące urodzonych i zawieranych małżeństw.
Portal obejmuje zasoby kilku instytucji kościelnych. Są to Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, Archiwum Archidiecezji Lwowskiej, Archiwum Diecezji Bielsko-Żywieckiej oraz Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej. Oznacza to, że strona nie ogranicza się wyłącznie do dokumentacji dotyczącej samego Krakowa.
Szczególnie wartościowa dla genealoga jest możliwość wyszukiwania materiałów według miejscowości. Rozbudowana wyszukiwarka pozwala również korzystać z takich kryteriów jak lokalizacja, zespół archiwalny, nazwa jednostki, sygnatura, dawna sygnatura, daty skrajne, zakres i zawartość oraz tagi. Dzięki temu, znając miejscowość pochodzenia przodków, można sprawdzić, jakie materiały archiwalne zostały dla niej opisane i udostępnione.
Zasoby CAAK nie ograniczają się do typowych ksiąg metrykalnych. Wśród digitalizowanych dokumentów znajdują się również znacznie starsze materiały związane z działalnością administracji kościelnej. Przykładem są Acta officialia, zawierające akta czynności sądowych oficjałów krakowskich, oraz Acta episcopalia, czyli księgi związane z działalnością biskupów. W tych ostatnich można odnaleźć informacje dotyczące poszczególnych parafii i ich mieszkańców.
W portalu prezentowane są także Libri ordinationum, czyli księgi zawierające między innymi rejestry święceń duchownych. Innym przykładem są Acta gratiosa, obejmujące dokumenty związane między innymi z przywilejami, dyspensami, duchowieństwem i administracją diecezjalną. Tego rodzaju źródła mogą być przydatne podczas bardziej zaawansowanych badań nad historią konkretnych osób, parafii i miejscowości.
Ciekawym elementem CAAK jest również zasób Archiwum Archidiecezji Lwowskiej. Jego historia jest związana z powojennymi losami archiwaliów lwowskich. Po II wojnie światowej część dokumentacji została przewieziona na teren Polski i była przechowywana w kilku miejscach. Ostatecznie zasób trafił jako depozyt do Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Digitalizacja ma również duże znaczenie dla ochrony oryginalnych dokumentów. Wiele archiwaliów zachowało się wyłącznie w postaci papierowych ksiąg i rękopisów, niekiedy znajdujących się w złym stanie. Udostępnienie cyfrowych kopii pozwala ograniczyć konieczność korzystania z oryginałów, a jednocześnie daje badaczom możliwość zapoznawania się z materiałami bez konieczności osobistej wizyty w archiwum.
Cyfrowe Archiwum Archidiecezji Krakowskiej jest więc wartościowym źródłem dla osób poszukujących przodków związanych przede wszystkim z parafiami i terenami objętymi zgromadzonymi zasobami kościelnymi. W badaniach genealogicznych najlepiej rozpocząć korzystanie z portalu od wpisania nazwy miejscowości, a następnie sprawdzić dostępne zespoły i jednostki archiwalne. Odnalezione księgi i dokumenty mogą dostarczyć nie tylko podstawowych danych metrykalnych, ale również dodatkowych informacji pozwalających poznać historię rodziny, parafii oraz miejscowości, w której żyli przodkowie.