Portal Zbrodnia Wołyńska jest serwisem Instytutu Pamięci Narodowej poświęconym dokumentowaniu zbrodni dokonanych na ludności polskiej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Strona gromadzi materiały historyczne, relacje świadków, fotografie, informacje o ofiarach oraz dane dotyczące miejsc, w których dochodziło do zbrodni.

Jednym z najważniejszych elementów portalu jest Baza Ofiar Zbrodni Wołyńskiej. Projekt rozpoczęto w 2019 roku, a baza została po raz pierwszy publicznie zaprezentowana w lipcu 2020 roku. Prace prowadzone były przez piony archiwalne IPN w Gdańsku i Lublinie oraz Archiwum IPN w Warszawie.

Baza jest szczególnie interesująca dla osób prowadzących badania genealogiczne dotyczące rodzin mieszkających przed II wojną światową na Wołyniu, w Małopolsce Wschodniej oraz na terenach sąsiednich. Obecnie zawiera blisko 49 tysięcy rekordów dotyczących osób, rodzin oraz faktów zbrodni. Zbiór jest nadal aktualizowany i uzupełniany w miarę pojawiania się nowych informacji.

Wyszukiwanie można prowadzić na podstawie nazwiska i imienia. Dostępne są również filtry pozwalające określić województwo, powiat, gminę, miejsce śmierci lub zbrodni, datę oraz przynależność narodową lub etniczną. Jest to szczególnie przydatne, gdy znamy miejscowość pochodzenia rodziny, ale nie posiadamy dokładnych informacji o losach jej mieszkańców.

Każdy rekord został przygotowany według określonego schematu. Może zawierać nazwę zbrodni, województwo, powiat, gminę, miejsce śmierci, imię i nazwisko ofiary, datę śmierci, informacje o okolicznościach wydarzenia, liczbę ofiar, narodowość lub przynależność etniczną, miejsce zamieszkania, parafię oraz informacje o wykorzystanych źródłach i materiałach dodatkowych.

Bardzo przydatnym elementem portalu jest interaktywna mapa miejsc zbrodni. Poszczególne wpisy w bazie zostały powiązane z lokalizacjami geograficznymi. Pozwala to prowadzić poszukiwania nie tylko według nazwiska, ale również według miejscowości. Po odnalezieniu interesującego miejsca można przejść do informacji o związanych z nim wydarzeniach i ofiarach.

Portal zawiera również dział poświęcony historii Zbrodni Wołyńskiej. Można znaleźć w nim informacje dotyczące wydarzeń z lat 1943–1945, ich przyczyn i przebiegu, a także sytuacji narodowościowej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej przed II wojną światową. Udostępniono również kalendarium wydarzeń oraz materiały dotyczące Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Osobne działy poświęcono świadkom wydarzeń oraz Ukraińcom, którzy pomagali swoim polskim sąsiadom. Portal dokumentuje przypadki ostrzegania Polaków przed napadami, ukrywania zagrożonych osób, udzielania pomocy rannym, dostarczania żywności oraz opieki nad osieroconymi dziećmi.

Na stronie dostępne są ponadto galerie, materiały archiwalne, publikacje, bibliografia, materiały edukacyjne oraz nagrania. Wyszukiwarka portalu pozwala przeszukiwać artykuły, fotografie, dokumenty, materiały filmowe i dźwiękowe oraz poszczególne działy serwisu.

Istotną cechą projektu jest możliwość jego współtworzenia przez rodziny ofiar i inne osoby posiadające materiały historyczne. Użytkownicy mogą zgłaszać nowe osoby, proponować uzupełnienie istniejących rekordów oraz przekazywać fotografie. IPN wykorzystuje również dokumentację i relacje przekazywane do swoich zasobów, między innymi w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci.

Dla genealoga Baza Ofiar Zbrodni Wołyńskiej może być szczególnie wartościowa, ponieważ pozwala prowadzić poszukiwania zarówno według nazwiska, jak i miejscowości. Informacja o miejscu zamieszkania, parafii, dacie śmierci czy innych członkach rodziny może pomóc połączyć odnalezioną osobę z własnym drzewem genealogicznym i wskazać kierunek dalszych poszukiwań w księgach metrykalnych oraz archiwach.

Należy pamiętać, że baza jest projektem rozwijanym i nie obejmuje wszystkich ofiar. Sami twórcy zaznaczają, że ustalenie kompletnej listy może nie być możliwe. Odnalezione informacje warto więc zestawiać z aktami stanu cywilnego, księgami parafialnymi, dokumentami archiwalnymi, relacjami rodzinnymi oraz innymi źródłami historycznymi.

Portal Zbrodnia Wołyńska jest wartościowym źródłem dla osób badających losy rodzin zamieszkujących dawne wschodnie województwa II Rzeczypospolitej. Łącząc bazę nazwisk, informacje o miejscowościach, interaktywną mapę, dokumenty i relacje świadków, pozwala nie tylko odnaleźć informacje o konkretnych osobach, lecz również poznać tragiczne wydarzenia, które wpłynęły na losy całych rodzin i lokalnych społeczności.