ZDB, czyli Zeitschriftendatenbank, to jeden z najwi\u0119kszych na \u015bwiecie katalog\u00f3w bibliograficznych po\u015bwi\u0119conych wydawnictwom ci\u0105g\u0142ym. Baza obejmuje czasopisma, gazety, roczniki, serie wydawnicze, periodyki elektroniczne, bazy danych i inne publikacje ukazuj\u0105ce si\u0119 okresowo. Rejestrowane s\u0105 wydawnictwa ze wszystkich kraj\u00f3w, we wszystkich j\u0119zykach i bez ograniczenia chronologicznego.<\/p>\n\n\n\n
Dla genealoga ZDB jest przede wszystkim narz\u0119dziem pozwalaj\u0105cym ustali\u0107, gdzie zachowa\u0142y si\u0119 dawne gazety i czasopisma. Ma to du\u017ce znaczenie podczas poszukiwania informacji, kt\u00f3rych nie znajdziemy w ksi\u0119gach metrykalnych. Dawna prasa mo\u017ce zawiera\u0107 nekrologi, og\u0142oszenia rodzinne, informacje o \u015blubach, jubileuszach, wypadkach, dzia\u0142alno\u015bci zawodowej, przedsi\u0119biorstwach, stowarzyszeniach oraz wydarzeniach dotycz\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w konkretnej miejscowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
ZDB nie jest bibliotek\u0105 cyfrow\u0105 w tradycyjnym znaczeniu. Serwis przede wszystkim informuje, jakie wydawnictwo istnia\u0142o, w jakich latach si\u0119 ukazywa\u0142o oraz kt\u00f3re biblioteki posiadaj\u0105 jego poszczeg\u00f3lne roczniki. Sama ZDB nie s\u0142u\u017cy do przechowywania skan\u00f3w i pe\u0142nych tekst\u00f3w. Je\u017celi jednak dane czasopismo lub gazeta zosta\u0142y zdigitalizowane w innym serwisie, rekord mo\u017ce prowadzi\u0107 do wersji elektronicznej.<\/p>\n\n\n\n
Skala katalogu jest bardzo du\u017ca. ZDB zawiera ponad 2 miliony opis\u00f3w tytu\u0142\u00f3w, w tym dziesi\u0105tki tysi\u0119cy gazet oraz setki tysi\u0119cy czasopism elektronicznych i serii. Informacje o swoich zbiorach przekazuj\u0105 tysi\u0105ce bibliotek i instytucji z Niemiec oraz Austrii.<\/p>\n\n\n\n
Za funkcjonowanie i rozw\u00f3j Zeitschriftendatenbank odpowiadaj\u0105 wsp\u00f3lnie Staatsbibliothek zu Berlin \u2013 Preu\u00dfischer Kulturbesitz oraz Deutsche Nationalbibliothek. Dane o zasobach s\u0105 natomiast tworzone we wsp\u00f3\u0142pracy z bibliotekami uczestnicz\u0105cymi w projekcie.<\/p>\n\n\n\n
Dla polskich genealog\u00f3w ZDB jest szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca podczas bada\u0144 rodzin pochodz\u0105cych z teren\u00f3w, kt\u00f3re przed 1945 rokiem nale\u017ca\u0142y do Niemiec lub wcze\u015bniej do Prus. Dotyczy to mi\u0119dzy innymi \u015al\u0105ska, Pomorza, Wielkopolski, Prus Wschodnich, Prus Zachodnich, Brandenburgii i Nowej Marchii. W niemieckich bibliotekach zachowa\u0142o si\u0119 wiele gazet wydawanych w miejscowo\u015bciach znajduj\u0105cych si\u0119 obecnie w granicach Polski.<\/p>\n\n\n\n
Wyszukiwanie warto wi\u0119c prowadzi\u0107 przede wszystkim wed\u0142ug historycznej niemieckiej nazwy miejscowo\u015bci. Dla Poznania nale\u017cy sprawdzi\u0107 Posen, dla Wroc\u0142awia \u2013 Breslau, dla Szczecina \u2013 Stettin, dla Gda\u0144ska \u2013 Danzig, dla Bydgoszczy \u2013 Bromberg, dla Torunia \u2013 Thorn, a dla Olsztyna \u2013 Allenstein. W przypadku mniejszych miejscowo\u015bci dobrze jest wcze\u015bniej ustali\u0107 ich dawn\u0105 nazw\u0119 niemieck\u0105 oraz historyczny powiat.<\/p>\n\n\n\n
Wyniki wyszukiwania mo\u017cna filtrowa\u0107 wed\u0142ug wielu kryteri\u00f3w. ZDB umo\u017cliwia mi\u0119dzy innymi ograniczenie wynik\u00f3w wed\u0142ug okresu wydawania, j\u0119zyka, kraju wydania, rodzaju no\u015bnika, cz\u0119stotliwo\u015bci publikacji, typu wydawnictwa oraz miejsca publikacji. Mo\u017cna tak\u017ce wy\u015bwietli\u0107 materia\u0142y dost\u0119pne bezp\u0142atnie online i publikacje oznaczone jako zdigitalizowane.<\/p>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3lnie wa\u017cna jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyszukiwania gazet. Katalog zawiera obecnie ponad 70 tysi\u0119cy opis\u00f3w tego rodzaju wydawnictw. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna ustali\u0107, jakie tytu\u0142y prasowe wychodzi\u0142y w okre\u015blonym mie\u015bcie lub regionie i gdzie zachowa\u0142y si\u0119 ich egzemplarze.<\/p>\n\n\n\n
Po otwarciu konkretnego rekordu mo\u017cna znale\u017a\u0107 informacje bibliograficzne dotycz\u0105ce danego tytu\u0142u. Zale\u017cnie od publikacji mog\u0105 one obejmowa\u0107 nazw\u0119 gazety lub czasopisma, wydawc\u0119, miejsce wydania, okres ukazywania si\u0119, wcze\u015bniejsze i p\u00f3\u017aniejsze tytu\u0142y oraz informacje o innych wersjach publikacji.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w rekordu s\u0105 informacje o zasobie bibliotecznym. Pozwalaj\u0105 one ustali\u0107, kt\u00f3ra biblioteka posiada interesuj\u0105cy nas tytu\u0142 i jakie roczniki znajduj\u0105 si\u0119 w jej zbiorach. Jest to szczeg\u00f3lnie istotne w przypadku starych gazet, poniewa\u017c poszczeg\u00f3lne roczniki jednego tytu\u0142u mog\u0105 by\u0107 rozproszone pomi\u0119dzy kilkoma instytucjami. ZDB pe\u0142ni w\u0142a\u015bnie funkcj\u0119 centralnego katalogu takich zasob\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi publikacja zosta\u0142a zdigitalizowana, warto sprawdzi\u0107 dost\u0119pne w rekordzie odno\u015bniki. ZDB stale rozwija dost\u0119p do cyfrowych gazet na poziomie europejskim. W przypadku bezp\u0142atnych czasopism elektronicznych mo\u017cliwe jest bezpo\u015brednie przej\u015bcie z katalogu do publikacji. Przy materia\u0142ach obj\u0119tych p\u0142atnym dost\u0119pem katalog mo\u017ce natomiast wskazywa\u0107 biblioteki posiadaj\u0105ce odpowiedni\u0105 licencj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Dla genealoga dawne gazety mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em bardzo szczeg\u00f3\u0142owych informacji. Nekrolog mo\u017ce podawa\u0107 dat\u0119 i miejsce \u015bmierci, wiek zmar\u0142ego, nazwiska ma\u0142\u017conka i dzieci, zaw\u00f3d, miejsce pogrzebu oraz nazwiska krewnych. Og\u0142oszenie \u015blubne mo\u017ce pom\u00f3c ustali\u0107 zwi\u0105zki pomi\u0119dzy dwiema rodzinami, a og\u0142oszenia handlowe mog\u0105 wskaza\u0107 adres i zaw\u00f3d przodka.<\/p>\n\n\n\n
Lokalna prasa mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c pomocna podczas badania historii domu lub gospodarstwa. Og\u0142oszenia sprzeda\u017cy nieruchomo\u015bci, licytacje, informacje gospodarcze i reklamy przedsi\u0119biorstw mog\u0105 zawiera\u0107 nazwiska w\u0142a\u015bcicieli oraz adresy. W przypadku os\u00f3b aktywnych spo\u0142ecznie mo\u017cna natrafi\u0107 na informacje dotycz\u0105ce dzia\u0142alno\u015bci w stowarzyszeniach, szko\u0142ach, parafiach, samorz\u0105dach lub organizacjach zawodowych.<\/p>\n\n\n\n
ZDB mo\u017ce by\u0107 przydatna r\u00f3wnie\u017c do odnajdywania czasopism genealogicznych i regionalnych. Wydawnictwa lokalnych towarzystw historycznych i genealogicznych cz\u0119sto zawieraj\u0105 opracowania rodzin, transkrypcje dokument\u00f3w, wykazy mieszka\u0144c\u00f3w, historie miejscowo\u015bci, spisy poleg\u0142ych oraz inne materia\u0142y, kt\u00f3re nie zawsze s\u0105 dost\u0119pne w popularnych internetowych bazach genealogicznych.<\/p>\n\n\n\n
Podczas poszukiwa\u0144 trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce ZDB zazwyczaj nie przeszukuje tre\u015bci artyku\u0142\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 wewn\u0105trz dawnych gazet. Wpisanie nazwiska przodka nie musi wi\u0119c przynie\u015b\u0107 rezultatu, nawet je\u015bli nazwisko rzeczywi\u015bcie wyst\u0119puje w gazecie. Najpierw nale\u017cy odnale\u017a\u0107 tytu\u0142 w\u0142a\u015bciwy dla miejscowo\u015bci i okresu, a nast\u0119pnie sprawdzi\u0107, czy gazeta zosta\u0142a zdigitalizowana i czy serwis przechowuj\u0105cy skany posiada wyszukiwanie pe\u0142notekstowe.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej efektywna metoda wykorzystania ZDB w genealogii polega wi\u0119c na rozpocz\u0119ciu od miejscowo\u015bci. Po ustaleniu, gdzie mieszka\u0142 przodek, warto wpisa\u0107 historyczn\u0105 nazw\u0119 miasta lub regionu, ograniczy\u0107 wyniki do gazet i sprawdzi\u0107 tytu\u0142y ukazuj\u0105ce si\u0119 w interesuj\u0105cym okresie. Nast\u0119pnie nale\u017cy ustali\u0107, gdzie zachowa\u0142y si\u0119 poszczeg\u00f3lne roczniki i czy s\u0105 dost\u0119pne cyfrowo.<\/p>\n\n\n\n
ZDB jest zatem przede wszystkim \u201emap\u0105\u201d prowadz\u0105c\u0105 do dawnych gazet i czasopism. Nie zast\u0119puje Geneteki, FamilySearch ani baz metrykalnych, ale mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 bardzo warto\u015bciowym narz\u0119dziem na dalszym etapie bada\u0144. Metryka pozwala ustali\u0107 podstawowe daty z \u017cycia przodka, natomiast odnaleziona dzi\u0119ki ZDB lokalna gazeta mo\u017ce dostarczy\u0107 informacji o jego rodzinie, zawodzie, dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej i wydarzeniach z jego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3lnie w przypadku bada\u0144 nad rodzinami z dawnych ziem niemieckich i pruskich warto sprawdza\u0107 ZDB po ustaleniu miejscowo\u015bci zamieszkania przodk\u00f3w. Odnalezienie tytu\u0142u lokalnej gazety mo\u017ce otworzy\u0107 zupe\u0142nie nowe \u017ar\u00f3d\u0142o informacji o rodzinie i spo\u0142eczno\u015bci, w kt\u00f3rej \u017cy\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ZDB, czyli Zeitschriftendatenbank, to jeden z najwi\u0119kszych na \u015bwiecie katalog\u00f3w bibliograficznych po\u015bwi\u0119conych wydawnictwom ci\u0105g\u0142ym. Baza obejmuje czasopisma, gazety, roczniki, serie wydawnicze, periodyki elektroniczne, bazy danych i inne publikacje ukazuj\u0105ce si\u0119 okresowo. Rejestrowane s\u0105 wydawnictwa ze wszystkich kraj\u00f3w, we wszystkich j\u0119zykach i bez ograniczenia chronologicznego. Dla genealoga ZDB jest przede wszystkim narz\u0119dziem pozwalaj\u0105cym ustali\u0107, gdzie zachowa\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":444,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ai_generated_summary":"","_tk_url":"https:\/\/zdb-katalog.de\/index.xhtml","_tk_date_from":"","_tk_date_to":"","_tk_access_type":"online","_tk_is_free":"1","_tk_language":"en","_tk_last_checked_at":"2026-08-27 16:42:52","_tk_link_status":"active","_tk_seo_title":"","_tk_seo_description":"","_tk_seo_canonical":"","_tk_og_title":"","_tk_og_description":"","_tk_og_image":"","wpai_meta_description":"","footnotes":""},"tags":[],"tk_source_type":[24],"tk_topic":[181,174,91,180],"tk_historical_period":[],"tk_region_ref":[],"tk_country_ref":[54,62],"tk_source_ref":[],"tk_guide_ref":[],"tk_institution_ref":[],"class_list":["post-443","tk_source","type-tk_source","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tk_source_type-prasa","tk_topic-gazety","tk_topic-niemcy","tk_topic-niemiecki","tk_topic-prasa","tk_country_ref-niemcy-2","tk_country_ref-prusy-preusen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source"}],"about":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/tk_source"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=443"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":445,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/443\/revisions\/445"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=443"},{"taxonomy":"tk_source_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source_type?post=443"},{"taxonomy":"tk_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_topic?post=443"},{"taxonomy":"tk_historical_period","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_historical_period?post=443"},{"taxonomy":"tk_region_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_region_ref?post=443"},{"taxonomy":"tk_country_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_country_ref?post=443"},{"taxonomy":"tk_source_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source_ref?post=443"},{"taxonomy":"tk_guide_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_guide_ref?post=443"},{"taxonomy":"tk_institution_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_institution_ref?post=443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}