GWPDA, czyli The Great War Primary Documents Archive, to internetowe archiwum historyczne po\u015bwi\u0119cone przede wszystkim I wojnie \u015bwiatowej. Jego g\u0142\u00f3wnym celem jest gromadzenie i bezp\u0142atne udost\u0119pnianie dokument\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych dotycz\u0105cych Wielkiej Wojny oraz wydarze\u0144, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do jej wybuchu i ukszta\u0142towa\u0142y sytuacj\u0119 polityczn\u0105 po jej zako\u0144czeniu. Zakres chronologiczny materia\u0142\u00f3w obejmuje w przybli\u017ceniu lata 1890\u20131930.<\/p>\n\n\n\n
Projekt nale\u017cy do starszych internetowych archiw\u00f3w historycznych. Jego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 po\u0142owy lat 90. XX wieku. Archiwum powsta\u0142o dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy historyk\u00f3w, badaczy i wolontariuszy zainteresowanych I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Za\u0142o\u017ceniem projektu by\u0142o zapewnienie bezp\u0142atnego dost\u0119pu do dokument\u00f3w, kt\u00f3re wcze\u015bniej mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 przede wszystkim w bibliotekach i tradycyjnych archiwach.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 GWPDA s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a pierwotne. Serwis udost\u0119pnia teksty traktat\u00f3w, um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, deklaracji wojennych, dokument\u00f3w dyplomatycznych, przem\u00f3wie\u0144, raport\u00f3w, korespondencji i innych materia\u0142\u00f3w powsta\u0142ych przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, podczas konfliktu oraz bezpo\u015brednio po jego zako\u0144czeniu.<\/p>\n\n\n\n
Dokumenty mo\u017cna przegl\u0105da\u0107 chronologicznie. Osobne cz\u0119\u015bci serwisu po\u015bwi\u0119cono okresowi przed 1914 rokiem oraz poszczeg\u00f3lnym latom wojny: 1914, 1915, 1916, 1917 i 1918. Dost\u0119pny jest r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142 obejmuj\u0105cy okres po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych. Takie uporz\u0105dkowanie pozwala prze\u015bledzi\u0107 rozw\u00f3j wydarze\u0144 oraz dotrze\u0107 do dokument\u00f3w powsta\u0142ych w konkretnym roku.<\/p>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3lnie warto\u015bciowy jest dzia\u0142 zawieraj\u0105cy oficjalne dokumenty uporz\u0105dkowane wed\u0142ug pa\u0144stw. Znajduj\u0105 si\u0119 tam materia\u0142y dotycz\u0105ce mi\u0119dzy innymi Austro-W\u0119gier, Belgii, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Rosji, Rumunii, Serbii, Turcji, W\u0142och, Japonii i Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku Niemiec mo\u017cna znale\u017a\u0107 mi\u0119dzy innymi tekst niemieckiej deklaracji wojny przeciwko Rosji z 1 sierpnia 1914 roku, uk\u0142ad sojuszniczy Niemiec z Turcj\u0105, dokumenty dotycz\u0105ce przemarszu wojsk niemieckich przez Belgi\u0119, rezolucj\u0119 pokojow\u0105 Reichstagu z 1917 roku oraz dokument dotycz\u0105cy abdykacji cesarza Wilhelma II.<\/p>\n\n\n\n
Serwis zawiera r\u00f3wnie\u017c wa\u017cne dokumenty dotycz\u0105ce Austro-W\u0119gier. S\u0105 to mi\u0119dzy innymi materia\u0142y dotycz\u0105ce sojuszu z Niemcami, Tr\u00f3jprzymierza, ultimatum skierowanego do Serbii w lipcu 1914 roku oraz wypowiedzenia wojny Serbii. Cz\u0119\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 zosta\u0142a udost\u0119pniona zar\u00f3wno w oryginalnych j\u0119zykach, jak i w t\u0142umaczeniu na j\u0119zyk angielski.<\/p>\n\n\n\n
GWPDA nie ogranicza si\u0119 jednak do dokument\u00f3w politycznych i dyplomatycznych. W serwisie znajduj\u0105 si\u0119 pami\u0119tniki, wspomnienia, relacje uczestnik\u00f3w wydarze\u0144, opracowania historyczne oraz publikacje z epoki. Dost\u0119pne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c osobne cz\u0119\u015bci dotycz\u0105ce wojny morskiej i medycyny podczas I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d materia\u0142\u00f3w mo\u017cna znale\u017a\u0107 pami\u0119tniki i relacje os\u00f3b uczestnicz\u0105cych w wydarzeniach wojennych. Przyk\u0142adem s\u0105 dzienniki genera\u0142a Lionela Dunsterville’a z lat 1911\u20131922, dziennik ameryka\u0144skiego pilota Alfreda A. Cunninghama czy publikacje przedstawiaj\u0105ce do\u015bwiadczenia ludzi przebywaj\u0105cych podczas wojny w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Europy i Bliskiego Wschodu.<\/p>\n\n\n\n
Osobn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi WWI Biographical Dictionary, czyli s\u0142ownik biograficzny dotycz\u0105cy postaci zwi\u0105zanych z I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Serwis posiada r\u00f3wnie\u017c WWI Image Archive zawieraj\u0105ce materia\u0142y ikonograficzne. Dzi\u0119ki temu GWPDA mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 nie tylko do poszukiwania dokument\u00f3w tekstowych, ale r\u00f3wnie\u017c informacji o konkretnych osobach i materia\u0142\u00f3w wizualnych zwi\u0105zanych z konfliktem.<\/p>\n\n\n\n
Bardzo przydatnym materia\u0142em jest opracowanie \u201ePrincipal Events 1914\u20131918\u201d. Zosta\u0142o ono przygotowane przez Historical Section of the Committee of Imperial Defence i wydane w Londynie w 1922 roku. Zawiera chronologiczne zestawienie wydarze\u0144 oraz osobne cz\u0119\u015bci dotycz\u0105ce polityki, operacji wojskowych, dzia\u0142a\u0144 morskich i lotniczych.<\/p>\n\n\n\n
Z punktu widzenia genealogii GWPDA ma przede wszystkim charakter \u017ar\u00f3d\u0142a uzupe\u0142niaj\u0105cego. Nie jest to baza metrykalna ani wyszukiwarka \u017co\u0142nierzy, w kt\u00f3rej mo\u017cna oczekiwa\u0107 odnalezienia ka\u017cdej osoby uczestnicz\u0105cej w wojnie. Serwis mo\u017ce natomiast pom\u00f3c w poznaniu wydarze\u0144, jednostek, front\u00f3w i reali\u00f3w historycznych zwi\u0105zanych z wojennymi losami przodka.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce by\u0107 szczeg\u00f3lnie przydatny podczas badania os\u00f3b s\u0142u\u017c\u0105cych w armiach pa\u0144stw uczestnicz\u0105cych w I wojnie \u015bwiatowej. Je\u017celi wiadomo, \u017ce przodek s\u0142u\u017cy\u0142 na przyk\u0142ad w armii niemieckiej, austro-w\u0119gierskiej, rosyjskiej, brytyjskiej czy ameryka\u0144skiej, materia\u0142y zgromadzone w GWPDA mog\u0105 pom\u00f3c lepiej zrozumie\u0107 sytuacj\u0119 polityczn\u0105 i wojskow\u0105, w kt\u00f3rej si\u0119 znalaz\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Dla polskich genealog\u00f3w jest to interesuj\u0105ce r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce podczas I wojny \u015bwiatowej ziemie polskie znajdowa\u0142y si\u0119 pod panowaniem Niemiec, Austro-W\u0119gier i Rosji. Polacy byli wi\u0119c wcielani do armii r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw i walczyli niejednokrotnie po przeciwnych stronach frontu. Dokumenty dotycz\u0105ce Niemiec, Austro-W\u0119gier i Rosji mog\u0105 pom\u00f3c w poznaniu szerszego kontekstu takich rodzinnych historii.<\/p>\n\n\n\n
Serwis posiada tak\u017ce materia\u0142y dotycz\u0105ce wydarze\u0144 poprzedzaj\u0105cych wybuch wojny, pocz\u0105wszy od 1870 roku. Pozwalaj\u0105 one pozna\u0107 system europejskich sojuszy, konflikty polityczne i procesy prowadz\u0105ce do wybuchu wojny w 1914 roku.<\/p>\n\n\n\n
GWPDA jest wi\u0119c przede wszystkim rozbudowan\u0105 cyfrow\u0105 bibliotek\u0105 \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych dotycz\u0105cych I wojny \u015bwiatowej. Dla genealoga mo\u017ce stanowi\u0107 kolejny etap bada\u0144 po odnalezieniu podstawowych informacji o wojennych losach przodka. Pozwala przej\u015b\u0107 od samego nazwiska, daty i jednostki wojskowej do dokument\u00f3w i relacji pokazuj\u0105cych wydarzenia, kt\u00f3rych dana osoba mog\u0142a by\u0107 uczestnikiem lub \u015bwiadkiem.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015bci\u0105 serwisu jest dost\u0119p do oryginalnych tekst\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych. Zamiast ogranicza\u0107 si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesnych opracowa\u0144, u\u017cytkownik mo\u017ce zapozna\u0107 si\u0119 z traktatami, raportami, przem\u00f3wieniami, pami\u0119tnikami i innymi materia\u0142ami pochodz\u0105cymi bezpo\u015brednio z badanego okresu. Z tego wzgl\u0119du GWPDA mo\u017ce by\u0107 warto\u015bciowym uzupe\u0142nieniem bada\u0144 genealogicznych nad przodkami, kt\u00f3rych \u017cycie zosta\u0142o naznaczone wydarzeniami I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
GWPDA, czyli The Great War Primary Documents Archive, to internetowe archiwum historyczne po\u015bwi\u0119cone przede wszystkim I wojnie \u015bwiatowej. Jego g\u0142\u00f3wnym celem jest gromadzenie i bezp\u0142atne udost\u0119pnianie dokument\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych dotycz\u0105cych Wielkiej Wojny oraz wydarze\u0144, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do jej wybuchu i ukszta\u0142towa\u0142y sytuacj\u0119 polityczn\u0105 po jej zako\u0144czeniu. Zakres chronologiczny materia\u0142\u00f3w obejmuje w przybli\u017ceniu lata 1890\u20131930. Projekt nale\u017cy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":429,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ai_generated_summary":"","_tk_url":"http:\/\/www.gwpda.org\/","_tk_date_from":"","_tk_date_to":"","_tk_access_type":"online","_tk_is_free":"","_tk_language":"en","_tk_last_checked_at":"2026-08-27 15:43:07","_tk_link_status":"active","_tk_seo_title":"","_tk_seo_description":"","_tk_seo_canonical":"","_tk_og_title":"","_tk_og_description":"","_tk_og_image":"","wpai_meta_description":"","footnotes":""},"tags":[],"tk_source_type":[31,37,70],"tk_topic":[146,176,96,151,177],"tk_historical_period":[],"tk_region_ref":[],"tk_country_ref":[73],"tk_source_ref":[],"tk_guide_ref":[],"tk_institution_ref":[],"class_list":["post-428","tk_source","type-tk_source","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tk_source_type-1-wojna-swiatowa","tk_source_type-portale-historyczne","tk_source_type-strony-tematyczne","tk_topic-historia","tk_topic-i-ww","tk_topic-indeksy","tk_topic-informacje-ogolne","tk_topic-wojna","tk_country_ref-ogolnoswiatowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source"}],"about":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/tk_source"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=428"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/428\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":430,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/428\/revisions\/430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=428"},{"taxonomy":"tk_source_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source_type?post=428"},{"taxonomy":"tk_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_topic?post=428"},{"taxonomy":"tk_historical_period","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_historical_period?post=428"},{"taxonomy":"tk_region_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_region_ref?post=428"},{"taxonomy":"tk_country_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_country_ref?post=428"},{"taxonomy":"tk_source_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source_ref?post=428"},{"taxonomy":"tk_guide_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_guide_ref?post=428"},{"taxonomy":"tk_institution_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_institution_ref?post=428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}