Archiwum II Wojny \u015awiatowej jest cz\u0119\u015bci\u0105 Instytutu Zachodniego im. Zygmunta Wojciechowskiego w Poznaniu. Gromadzi cenne materia\u0142y dotycz\u0105ce II wojny \u015bwiatowej, okupacji niemieckiej w Polsce oraz los\u00f3w ludno\u015bci polskiej w latach 1939\u20131945. Zbiory mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane przez historyk\u00f3w, regionalist\u00f3w, genealog\u00f3w oraz osoby poszukuj\u0105ce informacji o historii swoich rodzin.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tki Archiwum si\u0119gaj\u0105 1946 roku. Jego tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 prof. Karol Marian Pospieszalski. Pocz\u0105tkowo zak\u0142adano, \u017ce b\u0119dzie to podr\u0119czny zbi\u00f3r uwierzytelnionych odpis\u00f3w dokument\u00f3w. Do Instytutu trafia\u0142y jednak r\u00f3wnie\u017c oryginalne dokumenty niemieckiej administracji oraz fotografie odnajdywane po zako\u0144czeniu wojny. W kolejnych latach zbiory powi\u0119ksza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki darowiznom os\u00f3b prywatnych.<\/p>\n\n\n\n
W 1991 roku zgromadzony zbi\u00f3r otrzyma\u0142 oficjaln\u0105 nazw\u0119 Archiwum II Wojny \u015awiatowej. W tym czasie obejmowa\u0142 oko\u0142o 3750 pozycji inwentarzowych oraz oko\u0142o 7000 fotografii. W latach 2011\u20132015 przeprowadzono projekt digitalizacji i ponownego opracowania ca\u0142o\u015bci zbior\u00f3w Archiwum, finansowany w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.<\/p>\n\n\n\n
W zasobach znajduj\u0105 si\u0119 dokumenty, fotografie, pami\u0119tniki, wspomnienia, czasopisma oraz osobiste zapiski ludzi, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli wojny i okupacji. Materia\u0142y dotycz\u0105 mi\u0119dzy innymi niemieckiej polityki okupacyjnej, prze\u015bladowa\u0144 ludno\u015bci polskiej, wysiedle\u0144, germanizacji, eksterminacji polskiej inteligencji oraz \u017cycia codziennego podczas okupacji.<\/p>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 zbior\u00f3w s\u0105 pami\u0119tniki i wspomnienia. W Dziale II Archiwum znajduje si\u0119 497 pozycji inwentarzowych. Wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0105 192 wspomnienia napisane w zwi\u0105zku z inicjatyw\u0105 dotycz\u0105c\u0105 dokumentowania pracy i \u017cycia Polak\u00f3w podczas okupacji niemieckiej. W zbiorach zachowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce pami\u0119tniki ch\u0142op\u00f3w mazurskich spisane w 1947 roku. Zawieraj\u0105 informacje o tradycjach rodzinnych, obyczajach, relacjach polsko-niemieckich oraz sytuacji bezpo\u015brednio po zako\u0144czeniu wojny.<\/p>\n\n\n\n
Archiwum posiada r\u00f3wnie\u017c bogaty zbi\u00f3r fotografii. Dokumentuj\u0105 one mi\u0119dzy innymi wydarzenia z okresu okupacji, dzia\u0142alno\u015b\u0107 niemieckich w\u0142adz i organizacji, \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w oraz r\u00f3\u017cnego rodzaju uroczysto\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 fotografii pochodzi bezpo\u015brednio z niemieckich zbior\u00f3w powsta\u0142ych podczas okupacji.<\/p>\n\n\n\n
Dla os\u00f3b prowadz\u0105cych badania genealogiczne materia\u0142y Instytutu Zachodniego mog\u0105 stanowi\u0107 uzupe\u0142nienie akt\u00f3w stanu cywilnego i ksi\u0105g parafialnych. Nie jest to typowa baza genealogiczna s\u0142u\u017c\u0105ca do wyszukiwania akt\u00f3w urodze\u0144, ma\u0142\u017ce\u0144stw i zgon\u00f3w. Jej znaczenie polega przede wszystkim na mo\u017cliwo\u015bci odnalezienia materia\u0142\u00f3w przedstawiaj\u0105cych losy konkretnych ludzi i spo\u0142eczno\u015bci w okresie II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tniki, wspomnienia i fotografie mog\u0105 zawiera\u0107 nazwiska, nazwy miejscowo\u015bci oraz informacje o pracy, wysiedleniach, prze\u015bladowaniach i innych wydarzeniach dotycz\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w okupowanej Polski. Dla genealoga mog\u0105 wi\u0119c dostarczy\u0107 kontekstu historycznego pozwalaj\u0105cego lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia wyst\u0119puj\u0105ce w historii konkretnej rodziny.<\/p>\n\n\n\n
Instytut prowadzi r\u00f3wnie\u017c seri\u0119 \u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego\u201d, w kt\u00f3rej prezentowane s\u0105 wybrane dokumenty i materia\u0142y ze zbior\u00f3w. Opublikowane opracowania dotycz\u0105 mi\u0119dzy innymi okupowanego Poznania, Kraju Warty, niemieckich obwieszcze\u0144, zbrodni Selbstschutzu, pracy przymusowej, osadnictwa na Ziemiach Zachodnich i P\u00f3\u0142nocnych oraz fotografii z okresu okupacji.<\/p>\n\n\n\n
Archiwum II Wojny \u015awiatowej Instytutu Zachodniego jest wi\u0119c warto\u015bciowym \u017ar\u00f3d\u0142em przede wszystkim dla os\u00f3b badaj\u0105cych losy swoich przodk\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej. Mo\u017ce pom\u00f3c nie tylko w odnalezieniu informacji o konkretnych osobach, ale przede wszystkim w poznaniu warunk\u00f3w, w jakich \u017cyli, wydarze\u0144, kt\u00f3rych byli \u015bwiadkami, oraz historii miejscowo\u015bci, z kt\u00f3rymi byli zwi\u0105zani.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Archiwum II Wojny \u015awiatowej jest cz\u0119\u015bci\u0105 Instytutu Zachodniego im. Zygmunta Wojciechowskiego w Poznaniu. Gromadzi cenne materia\u0142y dotycz\u0105ce II wojny \u015bwiatowej, okupacji niemieckiej w Polsce oraz los\u00f3w ludno\u015bci polskiej w latach 1939\u20131945. Zbiory mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane przez historyk\u00f3w, regionalist\u00f3w, genealog\u00f3w oraz osoby poszukuj\u0105ce informacji o historii swoich rodzin. Pocz\u0105tki Archiwum si\u0119gaj\u0105 1946 roku. Jego tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":386,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ai_generated_summary":"","_tk_url":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/","_tk_date_from":"","_tk_date_to":"","_tk_access_type":"online","_tk_is_free":"1","_tk_language":"pl","_tk_last_checked_at":"2026-08-27 14:42:55","_tk_link_status":"broken","_tk_seo_title":"","_tk_seo_description":"","_tk_seo_canonical":"","_tk_og_title":"","_tk_og_description":"","_tk_og_image":"","wpai_meta_description":"","footnotes":""},"tags":[],"tk_source_type":[32],"tk_topic":[],"tk_historical_period":[],"tk_region_ref":[2,3,6,4,5,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17],"tk_country_ref":[60,53],"tk_source_ref":[],"tk_guide_ref":[],"tk_institution_ref":[],"class_list":["post-385","tk_source","type-tk_source","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tk_source_type-2-wojna-swiatowa","tk_region_ref-dolnoslaskie","tk_region_ref-kujawsko-pomorskie","tk_region_ref-lodzkie","tk_region_ref-lubelskie","tk_region_ref-lubuskie","tk_region_ref-malopolskie","tk_region_ref-mazowieckie","tk_region_ref-opolskie","tk_region_ref-podkarpackie","tk_region_ref-podlaskie","tk_region_ref-pomorskie","tk_region_ref-slaskie","tk_region_ref-swietokrzyskie","tk_region_ref-warminsko-mazurskie","tk_region_ref-wielkopolskie","tk_region_ref-zachodniopomorskie","tk_country_ref-polska-ii-rzeczpospolita","tk_country_ref-polska-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source"}],"about":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/tk_source"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=385"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/385\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":387,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/385\/revisions\/387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=385"},{"taxonomy":"tk_source_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source_type?post=385"},{"taxonomy":"tk_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_topic?post=385"},{"taxonomy":"tk_historical_period","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_historical_period?post=385"},{"taxonomy":"tk_region_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_region_ref?post=385"},{"taxonomy":"tk_country_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_country_ref?post=385"},{"taxonomy":"tk_source_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source_ref?post=385"},{"taxonomy":"tk_guide_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_guide_ref?post=385"},{"taxonomy":"tk_institution_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_institution_ref?post=385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}