Archiwum G\u0142\u00f3wne Akt Dawnych w Warszawie udost\u0119pnia inwentarz zespo\u0142u nr 427 \u2013 \u201eAkta Gmin Ko\u015bcio\u0142a Ewangelickiego Augsburskiego i Helweckiego Wyznania\u201d. Dokumentacja pochodzi z okresu od XVIII wieku do 1939 roku i jest szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca dla os\u00f3b poszukuj\u0105cych ewangelickich, w tym niemieckich, przodk\u00f3w z teren\u00f3w dawnej Galicji i Ma\u0142opolski Wschodniej.<\/p>\n\n\n\n
W odr\u00f3\u017cnieniu od zespo\u0142u nr 299, kt\u00f3ry obejmuje ksi\u0119gi metrykalne, zesp\u00f3\u0142 nr 427 zawiera przede wszystkim pozosta\u0142\u0105 dokumentacj\u0119 wytworzon\u0105 przez kancelarie gmin i parafii ewangelickich. S\u0105 to materia\u0142y pochodz\u0105ce zar\u00f3wno z archiwum Superintendentury, jak i z poszczeg\u00f3lnych gmin oraz ich filia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W aktach mo\u017cna znale\u017a\u0107 dokumenty, kt\u00f3re stanowi\u0105 cenne uzupe\u0142nienie informacji zawartych w metrykach urodze\u0144, ma\u0142\u017ce\u0144stw i zgon\u00f3w. AGAD wskazuje, \u017ce tego rodzaju zespo\u0142y mog\u0105 obejmowa\u0107 ksi\u0119gi rodzin zamieszkuj\u0105cych dan\u0105 parafi\u0119 lub gmin\u0119, protoko\u0142y przed\u015blubne, ksi\u0119gi zapowiedzi, wypisy z ksi\u0105g metrykalnych, spisy komunikuj\u0105cych oraz inne dokumenty dotycz\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Materia\u0142y mog\u0105 by\u0107 szczeg\u00f3lnie warto\u015bciowe przy badaniu potomk\u00f3w niemieckich kolonist\u00f3w osiedlaj\u0105cych si\u0119 w Galicji. Po pierwszym rozbiorze Polski i przy\u0142\u0105czeniu tych teren\u00f3w do monarchii Habsburg\u00f3w zwi\u0119kszy\u0142 si\u0119 nap\u0142yw ludno\u015bci niemieckoj\u0119zycznej. Wa\u017cnym wydarzeniem by\u0142 patent tolerancyjny cesarza J\u00f3zefa II z 1781 roku, kt\u00f3ry rozszerzy\u0142 prawa ewangelik\u00f3w i umo\u017cliwi\u0142 rozw\u00f3j zorganizowanych gmin protestanckich.<\/p>\n\n\n\n
Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ewangelicki Augsburskiego i Helweckiego Wyznania posiada\u0142 rozbudowan\u0105 sie\u0107 zbor\u00f3w, filia\u0142\u00f3w i stacji kaznodziejskich. Funkcjonowa\u0142y one mi\u0119dzy innymi we Lwowie, Stanis\u0142awowie, Stryju, Krakowie, Nowym S\u0105czu, Jaros\u0142awiu, Bandrowie, Dornfeldzie, Gelsendorfie, Brygidau, Ugartsthalu, Unterwalden, Reichau, K\u00f6nigsbergu i wielu mniejszych miejscowo\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
Dla genealog\u00f3w bardzo przydatny jest zamieszczony w inwentarzu wykaz miejscowo\u015bci wraz z informacj\u0105, czy znajdowa\u0142 si\u0119 tam g\u0142\u00f3wny zb\u00f3r, filia\u0142 czy stacja kaznodziejska. Pozwala to ustali\u0107, gdzie mog\u0142a by\u0107 prowadzona dokumentacja dotycz\u0105ca mieszka\u0144c\u00f3w niewielkiej kolonii, kt\u00f3ra sama nie posiada\u0142a w\u0142asnego pastora.<\/p>\n\n\n\n
Dokumenty sporz\u0105dzano w wielu j\u0119zykach. W inwentarzu wymieniono mi\u0119dzy innymi j\u0119zyk niemiecki, polski, \u0142aci\u0144ski, rosyjski, ukrai\u0144ski, w\u0119gierski, rumu\u0144ski, czeski i s\u0142owacki. Przy prowadzeniu poszukiwa\u0144 trzeba wi\u0119c bra\u0107 pod uwag\u0119 r\u00f3\u017cne warianty pisowni nazwisk oraz polskie i niemieckie nazwy tych samych miejscowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Zachowane akta mog\u0105 pom\u00f3c nie tylko w ustaleniu podstawowych danych o przodkach, ale tak\u017ce w poznaniu \u017cycia lokalnych spo\u0142eczno\u015bci ewangelickich. Dokumentacja administracyjna i ko\u015bcielna mo\u017ce uzupe\u0142nia\u0107 informacje znalezione wcze\u015bniej w ksi\u0119gach chrzt\u00f3w, \u015blub\u00f3w i zgon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce stan zachowania cz\u0119\u015bci dokument\u00f3w jest z\u0142y. AGAD informuje o uszkodzeniach spowodowanych mi\u0119dzy innymi przez ple\u015b\u0144, owady oraz czynniki mechaniczne, co wp\u0142ywa na mo\u017cliwo\u015bci udost\u0119pniania niekt\u00f3rych materia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 nr 427 warto zatem przeszukiwa\u0107 razem z ksi\u0119gami metrykalnymi ewangelik\u00f3w przechowywanymi w AGAD. Po\u0142\u0105czenie metryk z dokumentacj\u0105 parafialn\u0105 mo\u017ce pozwoli\u0107 na znacznie dok\u0142adniejsze odtworzenie historii rodzin ewangelickich zamieszkuj\u0105cych dawn\u0105 Galicj\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Archiwum G\u0142\u00f3wne Akt Dawnych w Warszawie udost\u0119pnia inwentarz zespo\u0142u nr 427 \u2013 \u201eAkta Gmin Ko\u015bcio\u0142a Ewangelickiego Augsburskiego i Helweckiego Wyznania\u201d. Dokumentacja pochodzi z okresu od XVIII wieku do 1939 roku i jest szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca dla os\u00f3b poszukuj\u0105cych ewangelickich, w tym niemieckich, przodk\u00f3w z teren\u00f3w dawnej Galicji i Ma\u0142opolski Wschodniej. W odr\u00f3\u017cnieniu od zespo\u0142u nr 299, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1397,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ai_generated_summary":"","_tk_url":"https:\/\/www.agad.gov.pl\/inwentarze\/AKEAH427.xml","_tk_date_from":"","_tk_date_to":"","_tk_access_type":"online","_tk_is_free":"","_tk_language":"pl","_tk_last_checked_at":"2026-08-28 09:42:51","_tk_link_status":"active","_tk_seo_title":"","_tk_seo_description":"","_tk_seo_canonical":"","_tk_og_title":"","_tk_og_description":"","_tk_og_image":"","wpai_meta_description":"","footnotes":""},"tags":[],"tk_source_type":[167,213,18],"tk_topic":[],"tk_historical_period":[],"tk_region_ref":[7],"tk_country_ref":[298,61,53],"tk_source_ref":[],"tk_guide_ref":[],"tk_institution_ref":[],"class_list":["post-1396","tk_source","type-tk_source","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tk_source_type-archiwum-glowne-akt-dawnych","tk_source_type-lokalizacja-metryk","tk_source_type-metryki","tk_region_ref-malopolskie","tk_country_ref-galicja","tk_country_ref-kresy","tk_country_ref-polska-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/1396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source"}],"about":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/tk_source"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1396"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/1396\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1398,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source\/1396\/revisions\/1398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1397"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1396"},{"taxonomy":"tk_source_type","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source_type?post=1396"},{"taxonomy":"tk_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_topic?post=1396"},{"taxonomy":"tk_historical_period","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_historical_period?post=1396"},{"taxonomy":"tk_region_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_region_ref?post=1396"},{"taxonomy":"tk_country_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_country_ref?post=1396"},{"taxonomy":"tk_source_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_source_ref?post=1396"},{"taxonomy":"tk_guide_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_guide_ref?post=1396"},{"taxonomy":"tk_institution_ref","embeddable":true,"href":"https:\/\/korzenie.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tk_institution_ref?post=1396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}