Fold3 to specjalistyczny serwis genealogiczny poświęcony przede wszystkim dokumentacji wojskowej. Jest szczególnie przydatny podczas badania przodków, którzy służyli w wojsku, uczestniczyli w konfliktach zbrojnych, byli jeńcami, zostali ranni lub polegli podczas działań wojennych. Obecnie serwis informuje o ponad 640 milionach rekordów.

Fold3 należy do grupy serwisów genealogicznych związanych z Ancestry i specjalizuje się w źródłach, które w zwykłych bazach genealogicznych często stanowią jedynie niewielką część zasobu. Zamiast koncentrować się na aktach urodzeń, małżeństw i zgonów, Fold3 pozwala przede wszystkim odtwarzać wojskową część życiorysu przodka.

Największą część zasobów stanowią materiały dotyczące Stanów Zjednoczonych. Można znaleźć dokumenty związane między innymi z wojną o niepodległość Stanów Zjednoczonych, wojną 1812 roku, wojną secesyjną, I i II wojną światową, wojną koreańską, wojną w Wietnamie oraz późniejszymi konfliktami.

Nie jest to jednak wyłącznie baza amerykańska. Fold3 posiada również międzynarodowe kolekcje wojskowe. Serwis umożliwia przeglądanie materiałów według krajów i regionów, a jego zasoby obejmują między innymi Wielką Brytanię, Kanadę, Australię i Nową Zelandię. Po przejęciu zbiorów Forces War Records do Fold3 dodano również dziesiątki milionów brytyjskich i wspólnotowych dokumentów wojskowych.

Dla polskiego genealoga szczególnie interesujące mogą być materiały dotyczące obu wojen światowych oraz żołnierzy niemieckich. Fold3 posiada między innymi bardzo dużą kolekcję „Germany, Military Killed in Action, 1939–1948”, dotyczącą niemieckich żołnierzy poległych podczas II wojny światowej.

Kolekcja ta zawiera ponad 2,1 miliona rekordów, a jej źródłem jest niemieckie Bundesarchiv. Podstawą są karty dotyczące żołnierzy poległych podczas wojny. Mogą one zawierać nazwisko i imię, datę i miejsce urodzenia, stopień wojskowy, jednostkę, numer identyfikacyjny, datę i miejsce śmierci, rodzaj straty, a niekiedy również informacje o pochówku i numerze grobu.

Jest to bardzo wartościowe źródło dla osób badających przodków służących w Wehrmachcie podczas II wojny światowej. Przykładowy rekord dostępny w Fold3 podaje jednocześnie datę i miejsce urodzenia żołnierza, stopień wojskowy, jednostkę oraz dokładną datę i miejsce śmierci.

Dla polskich genealogów kolekcja niemiecka może mieć większe znaczenie, niż początkowo się wydaje. W Wehrmachcie służyli również mieszkańcy terenów znajdujących się obecnie w Polsce. Dotyczy to zwłaszcza rodzin ze Śląska, Pomorza, Warmii i Mazur oraz innych obszarów należących przed 1945 rokiem do Niemiec.

Warto ją sprawdzić także w przypadku rodziny, w której zachowała się jedynie informacja, że krewny „zginął na wojnie”. Karta wojskowa może pozwolić ustalić jednostkę, miejsce śmierci i inne szczegóły, które następnie umożliwią dalsze poszukiwania.

Informacja o jednostce jest szczególnie cenna. Jeżeli uda się ustalić pułk, batalion, kompanię lub inną jednostkę przodka, można następnie poszukiwać jej historii i dokumentacji. Fold3 udostępnia między innymi historie jednostek oraz dzienniki wojenne, które mogą pomóc odtworzyć przemieszczanie się oddziału.

Nawet jeżeli przodek nie zostanie wymieniony z nazwiska w dzienniku jednostki, można dzięki niemu ustalić, gdzie jego oddział znajdował się konkretnego dnia, w jakich walkach uczestniczył i jakie poniósł straty. Pozwala to przejść od prostych danych genealogicznych do rekonstrukcji przebiegu służby wojskowej.

Fold3 posiada także różnego rodzaju wykazy poległych, dokumentację dotyczącą pochówków wojskowych, karty grobów i listy strat. Wśród amerykańskich kolekcji znajdują się na przykład karty pochówków z I wojny światowej, wykazy ofiar II wojny światowej oraz rejestry grobów weteranów.

Inną interesującą grupą źródeł są dokumenty jeńców wojennych. Jeżeli wiadomo, że przodek dostał się do niewoli, warto przeprowadzić oddzielne wyszukiwanie dotyczące jego nazwiska. Dokumentacja jeniecka może zawierać informacje, których nie ma w standardowych aktach wojskowych.

Serwis posiada również dokumentację emerytalną i rentową, listy poborowych, dokumenty związane z przyjęciem do wojska, listy jednostek, fotografie, raporty dotyczące zaginionych załóg lotniczych oraz inne materiały pozwalające odtworzyć przebieg służby.

Szczególnie rozbudowane są kolekcje amerykańskie z II wojny światowej. Fold3 udostępnia między innymi karty rejestracyjne poborowych, dokumentację przyjęć do armii, historie jednostek, raporty Missing Air Crew Reports, dokumentację szpitalną oraz materiały dotyczące poszczególnych rodzajów sił zbrojnych.

Może to być bardzo interesujące dla polskich rodzin, których krewni wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych, a następnie służyli w amerykańskiej armii. Karty rejestracyjne z okresu II wojny światowej mogą zawierać między innymi miejsce urodzenia i zamieszkania, dzięki czemu czasami pomagają połączyć amerykańską gałąź rodziny z miejscowością pochodzenia w Europie.

Podstawowym sposobem korzystania z Fold3 jest wyszukiwanie osoby według imienia i nazwiska. Wyniki można następnie ograniczać za pomocą dodatkowych informacji, takich jak konflikt, okres, miejsce czy numer służbowy.

Numer służbowy może być niezwykle ważny. W niektórych dokumentach wojskowych osoba występuje jedynie pod numerem albo inicjałami. Jeśli numer został wcześniej odnaleziony w jednym dokumencie, warto przeprowadzić osobne wyszukiwanie właśnie na jego podstawie.

Przy wyszukiwaniu nazwiska należy próbować różnych wariantów. Dokumentacja wojskowa nie zawsze posługuje się pełnym imieniem. Osoba może występować raz pod pełnym imieniem i nazwiskiem, a innym razem jedynie pod inicjałem i nazwiskiem. Fold3 samo zaleca uwzględnianie takich wariantów podczas poszukiwań.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku polskich nazwisk. W dokumentach zagranicznych polskie znaki mogły zostać pominięte, a nazwisko zapisane fonetycznie albo w zmienionej formie. Warto więc sprawdzać kilka możliwych wersji.

Oprócz wyszukiwarki Fold3 oferuje funkcję Browse, czyli przeglądanie kolekcji. Pozwala ona wybierać materiały według konfliktu, kraju, rodzaju sił zbrojnych i instytucji będącej źródłem dokumentacji. Jest to przydatne, gdy znamy kraj i okres służby przodka, ale nie wiemy jeszcze, jakie dokładnie dokumenty zachowały się dla danej armii.

Fold3 udostępnia również strony pamiątkowe poświęcone żołnierzom. Użytkownicy mogą dodawać fotografie, historie i inne informacje związane z konkretnymi osobami. Trzeba jednak odróżniać materiały dodane przez użytkowników od oryginalnej dokumentacji archiwalnej.

W badaniach genealogicznych najlepiej traktować oryginalny skan dokumentu jako podstawowe źródło informacji. Indeks ułatwia jego odnalezienie, ale może zawierać błędy wynikające z odczytywania rękopisów, starych maszynopisów lub nietypowych nazwisk.

Ważną różnicą między Fold3 a wieloma bezpłatnymi portalami genealogicznymi jest model dostępu. Bezpłatne konto Basic umożliwia wyszukiwanie bezpłatnych rekordów i korzystanie z darmowych kolekcji, natomiast pełny dostęp do ponad 650 milionów rekordów i kolekcji obrazów wymaga subskrypcji Premium lub odpowiedniego pakietu Ancestry.

Dlatego nawet bez wykupionej subskrypcji warto najpierw przeprowadzić wyszukiwanie. Można w ten sposób sprawdzić, czy Fold3 posiada kolekcję odpowiadającą krajowi, okresowi i rodzajowi służby badanego przodka.

Dla osób prowadzących badania nad niemieckimi żołnierzami II wojny światowej Fold3 warto zestawiać z bazą Volksbund Gräbersuche Online oraz dokumentacją Bundesarchiv. Informacje z kilku niezależnych źródeł mogą pozwolić ustalić datę i miejsce urodzenia, jednostkę, stopień, miejsce śmierci i pochówku.

W przypadku I wojny światowej warto natomiast porównywać wyniki z niemieckimi Verlustlisten. Fold3 może dostarczyć dokumentacji wojskowej, podczas gdy listy strat pozwalają ustalić, czy żołnierz został ranny, zaginął, dostał się do niewoli lub poległ.

Fold3 nie jest więc typową bazą genealogiczną służącą do budowania drzewa rodzinnego. Jego największą wartością jest możliwość uzupełnienia życiorysu przodka o szczegółowe informacje dotyczące służby wojskowej.

Dla genealoga może to oznaczać przejście od krótkiej rodzinnej informacji „był na wojnie” do znacznie dokładniejszej historii: kiedy został powołany, gdzie służył, do jakiej jednostki należał, gdzie walczył, czy został ranny lub wzięty do niewoli oraz kiedy i gdzie zakończyła się jego służba.

Szczególnie warto sprawdzić Fold3 przy badaniu żołnierzy amerykańskich, brytyjskich i państw Commonwealthu, a także niemieckich poległych z okresu II wojny światowej. W przypadku rodzin emigracyjnych serwis może dodatkowo pomóc połączyć historię wojskową potomków emigrantów z wcześniejszą historią rodziny w Polsce lub Europie.