Strona „Datenbanken für die Familienforschung” należy do Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreußen e.V. (VFFOW), czyli Towarzystwa Badań nad Rodzinami w Prusach Wschodnich i Zachodnich. Jest to bardzo wartościowy portal dla osób prowadzących badania genealogiczne na terenach dawnych Prus Wschodnich i Prus Zachodnich, obejmujących również znaczną część obszarów znajdujących się obecnie w Polsce.

Głównym zadaniem VFFOW jest wspieranie genealogów w docieraniu do informacji o przodkach, dokumentach stanu cywilnego, księgach kościelnych i innych materiałach archiwalnych. Towarzystwo tworzy własne bazy oraz zestawienia wskazujące, gdzie przechowywane są źródła dotyczące konkretnych miejscowości.

Dla polskich genealogów portal jest szczególnie interesujący przy badaniu rodzin z Warmii, Mazur, Pomorza Gdańskiego oraz terenów dawnych Prus Wschodnich i Zachodnich. W dokumentach należy jednak często posługiwać się historycznymi niemieckimi nazwami miejscowości.

Na stronie zgromadzono kilka odrębnych baz i projektów. Należą do nich Ost- und Westpreußen-Forscherdatei, indeksacja ewangelickich ksiąg kościelnych, baza kolejarzy, Danziger Genealogische Tafeln, Postpersonalia, wykazy internetowych źródeł stanu cywilnego, źródła z ksiąg kościelnych Warmii oraz dokumentacja nagrobków.

Jednym z podstawowych zasobów jest Ost- und Westpreußen-Forscherdatei. Jest to genealogiczna baza VFFOW utworzona między innymi z plików GEDCOM przekazywanych przez członków organizacji. Część zasobu jest dostępna publicznie, natomiast pełniejszy dostęp otrzymują członkowie VFFOW oraz osoby przekazujące swoje dane genealogiczne do projektu.

Bardzo wartościowym narzędziem jest zestawienie Online-Personenstandsquellen. Nie jest to zwykły indeks nazwisk, lecz przewodnik po dostępnych w Internecie źródłach metrykalnych. Może pomóc ustalić, gdzie znajdują się cyfrowe kopie ksiąg dotyczących konkretnej miejscowości i okresu.

W zestawieniu tym uwzględniono różne wyznania. Oznaczenia obejmują między innymi księgi ewangelickie, katolickie, mennonickie, ewangelicko-reformowane, francusko-reformowane, baptystyczne oraz żydowskie. Jest to istotne, ponieważ na terenach Prus Wschodnich i Zachodnich przez stulecia żyły obok siebie społeczności różnych wyznań.

Według danych VFFOW zestawienie internetowych źródeł dla Prus Zachodnich obejmuje 29 dawnych powiatów, 302 miejscowości i 1584 zidentyfikowane źródła dostępne online. Materiały mogą prowadzić między innymi do FamilySearch, Ancestry, Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz oraz archiwów w Szczecinie i Olsztynie.

Co szczególnie przydatne, źródła można przeglądać według dawnych powiatów albo miejscowości. Dla genealoga jest to często znacznie skuteczniejsze niż poszukiwanie samego nazwiska. Po ustaleniu miejsca zamieszkania przodka można sprawdzić, jakie księgi zachowały się dla tej miejscowości i gdzie można je obecnie przeglądać.

Osobny projekt dotyczy ermländische Kirchenbuchquellen, czyli źródeł z ksiąg kościelnych Warmii. Dostępna jest zarówno alfabetyczna wyszukiwarka, jak i wyszukiwanie osób według imienia lub nazwiska. Przy rekordach stosowane są oznaczenia informujące, czy wpis dotyczy urodzenia, małżeństwa czy zgonu, wraz z numerem opracowania i stroną księgi.

Dla osób posiadających przodków z Gdańska niezwykle ciekawym zasobem są Danziger Genealogische Tafeln. Jest to cyfrowa wersja genealogicznych tablic opracowanych przez Dorotheę Weichbrodt z domu von Tiedemann. Materiały dotyczą patrycjuszy, mieszczan i innych mieszkańców Gdańska od XIV do XVIII wieku.

Opracowanie powstało przede wszystkim na podstawie gdańskich ksiąg kościelnych oraz innych źródeł historycznych. Pierwotnie zostało wydane w pięciu tomach w latach 1988–1993. VFFOW udostępnia obecnie 2337 skanów tablic genealogicznych.

Dodatkowym ułatwieniem jest indeks nazwisk obejmujący 5358 głównych nazw rodzinnych i około 8759 wariantów nazwisk. Ma to duże znaczenie przy starszych badaniach genealogicznych, ponieważ pisownia nazwiska jednej rodziny mogła zmieniać się wielokrotnie.

Same tablice mogą przedstawiać wielopokoleniowe genealogie rodzin, ale występują również prostsze zestawienia pojedynczych osób z informacjami o urodzeniu lub chrzcie, małżeństwie i śmierci. W wielu przypadkach można również ustalić źródło wykorzystane przy opracowaniu informacji, choć VFFOW zaznacza, że część danych pozostaje bez wskazania podstawy źródłowej.

Na portalu znajduje się także projekt dotyczący nagrobków – Grabsteine, Dokumente in Stein gemeisselt. Obejmuje między innymi dokumentację nagrobków z dawnego Kreis Osterode w Prusach Wschodnich oraz katolickiego cmentarza Neu Kockendorf. Takie materiały mogą być pomocne, gdy księgi metrykalne nie zachowały się albo nie są dostępne online.

VFFOW nie ogranicza się do własnych projektów. Portal posiada również obszerny zbiór odnośników do innych baz genealogicznych i historycznych. Wśród polecanych zasobów znajdują się między innymi bazy dotyczące mieszkańców dawnych powiatów, emigrantów, żołnierzy, historycznych ksiąg adresowych, lokalnych ksiąg rodzinnych oraz nekrologów.

Szczególnie interesująca jest baza mieszkańców dawnego Oberländischer Kreis. Obejmuje osoby związane między innymi z Kreis Preußisch Holland, Kreis Mohrungen i Kreis Osterode, czyli terenami odpowiadającymi części dzisiejszych okolic Pasłęka, Morąga i Ostródy. Baza jest dostępna bezpłatnie i nadal jest rozwijana.

Portal posiada ponadto rozbudowane informacje o archiwach. Można znaleźć wskazówki dotyczące archiwów niemieckich, polskich i rosyjskich, a także materiałów wschodnio- i zachodniopruskich znajdujących się na Litwie. Osobne działy dotyczą poszukiwania żołnierzy z I i II wojny światowej, cyfrowych bibliotek, historycznych gazet i czasopism oraz projektów cmentarnych.

Jest to szczególnie ważne w genealogii Prus Wschodnich. W wyniku II wojny światowej, przesunięcia granic oraz rozproszenia archiwaliów dokumentacja jednej rodziny może znajdować się obecnie w Polsce, Niemczech, Rosji lub na Litwie. VFFOW pomaga zorientować się, gdzie należy prowadzić dalsze poszukiwania.

Podczas korzystania ze strony bardzo ważna jest znajomość historycznej geografii. Warto ustalić nie tylko nazwę miejscowości, lecz również dawny Kreis, parafię ewangelicką lub katolicką oraz właściwy urząd stanu cywilnego. Niewielka wieś mogła należeć administracyjnie do jednej miejscowości, a kościelnie do zupełnie innej parafii.

W przypadku miejscowości znajdujących się obecnie w Polsce należy wyszukiwać także ich dawne nazwy niemieckie. Olsztyn występował jako Allenstein, Elbląg jako Elbing, Ostróda jako Osterode, Morąg jako Mohrungen, Pasłęk jako Preußisch Holland, a Gdańsk jako Danzig. Przy mniejszych wsiach ustalenie dawnej nazwy może być kluczowe dla odnalezienia właściwych źródeł.

VFFOW jest więc znacznie więcej niż pojedynczą bazą nazwisk. To rozbudowany punkt startowy dla genealogii Prus Wschodnich i Zachodnich, łączący indeksy osób, informacje o księgach kościelnych i aktach stanu cywilnego, opracowania rodzinne, źródła dotyczące Gdańska, dokumentację cmentarną oraz przewodniki prowadzące do innych archiwów i baz.

Dla genealoga badającego rodzinę z Warmii, Mazur, Pomorza Gdańskiego, dawnych Prus Wschodnich lub Zachodnich portal warto sprawdzić już na początku poszukiwań. Najlepszą metodą jest rozpoczęcie od historycznej miejscowości i powiatu, ustalenie dostępnych źródeł metrykalnych, a dopiero później przejście do wyszukiwania konkretnych nazwisk.